www.karaflos.gr

Τα λάθη των μνημονίων και η αδιέξοδη δημοσιονομική προσαρμογή της Ελλάδος

Γράφει ο Παναγιώτης Σκούρας

πρ. Γενικός Διευθυντής της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος.

Διανύουμε ήδη το έβδομο έτος, από τότε που η χώρα μπήκε στο «χορό» των μνημονίων, της σκληρής λιτότητας, της ύφεσης, των περικοπών και της ανεργίας. Όσες προσπάθειες  και αν έγιναν, όποια μέτρα και αν λήφθηκαν «φως στην άκρη του τούνελ» δεν λέει να φανεί.

Θα πρέπει να θυμηθούμε ότι στο τέλος του 2009 το χρέος της χώρας ήταν 300 δις. ευρώ και 127% του ΑΕΠ, ενώ σήμερα είναι 320 δις. ευρώ και 183% του ΑΕΠ, παρά την απόπειρα μείωσης το 2012 με το P.S.I.

Τι έφταιξε λοιπόν και επτά σχεδόν χρόνια μετά την εφαρμογή τριών συνεχόμενων μνημονίων, η Ελλάδα αδυνατεί να αποκτήσει δημοσιονομική σταθερότητα;

Η πρόσφατη ομολογία και παραδοχή αλλεπάλληλων λαθών, που έγινε από το ΔΝΤ στον σχεδιασμό και την εφαρμογή του πρώτου μνημονίου, κατά την περίοδο 2010-2012, δίνει μια επαρκή εξήγηση και δημιουργεί ένα μεγάλο προβληματισμό για την ευθύνη της αποτυχίας.

Το ΔΝΤ υπήρξε ο επικεφαλής και ο πρωτεργάτης, που απαίτησε με επιμονή την εφαρμογή μιας βίαιης δημοσιονομικής προσαρμογής, χωρίς καμιά πρόβλεψη ίχνους αναπτυξιακής μέριμνας και προοπτικής.

Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής, η οποία δεν έχει ουσιαστικά αναθεωρηθεί μέχρι σήμερα, οδήγησε πολύ γρήγορα :

  • Στην ακραία υπερφορολόγηση και στις περικοπές.
  • Στην εκρηκτική ανεργία.
  • Στην μαζική κατάρρευση των επενδύσεων.
  • Στην βύθιση της οικονομίας σε βαθιά ύφεση.
  • Στην αύξηση του χρέους αντί της μείωσης, που υποτίθεται ότι επεδίωκε.
  • Στην φυγή των καταθέσεων από τον φόβο του Grexit και στην ασφυξία κάθε δυνατότητας χρηματοδότησης.

Ασφαλώς και χρειαζόταν η Ελλάδα ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Αλλά αυτό που εφαρμόστηκε κινήθηκε στην λογική :”πονάει κεφάλι, κόβει κεφάλι».

Τι έφταιξε και ποια ήσαν τα βασικά λάθη, που οδήγησαν την Ελληνική οικονομία στο σημερινό αδιέξοδο;

  • Το σημαντικότερο πρόβλημα που είχε η Ελλάδα κατά την έναρξη της κρίσης (2009-2010), ήταν η έλλειψη ρευστότητας και η αδυναμία κάλυψης των ελλειμμάτων. Τότε όμως, ως βασικό πρόβλημα θεωρήθηκε το Δημόσιο χρέος και η επιδίωξη για άμεση μείωσή του, οδήγησε σε ενέργειες και μέτρα που προκάλεσαν ακόμα μεγαλύτερη ύφεση και τελικά σε παραπέρα αύξηση του ίδιου του χρέους. Έτσι τα επίπεδα στα οποία βρισκόταν το χρέος το 2009 όπως αυτά προαναφέρθηκαν, σήμερα αποτελούν όχι απλά μακρινό, αλλά μάλλον άπιαστο στόχο.
  • Κάποιοι πίστευαν ότι οι πολλές και βίαιες αλλαγές, που επέβαλλαν τα μνημόνια, με τον γενικό χαρακτηρισμό «μεταρρυθμίσεις», θα υπερκάλυπταν την ύφεση που προκαλούσαν και θα έφερναν μια γρήγορη και αυτόματη ανάπτυξη.Και ναι μεν υπήρχαν αλλαγές που έπρεπε να γίνουν και επέδρασαν θετικά. Αλλά η εφαρμογή με ισοπεδωτικό τρόπο, ατελείωτων καταλόγων μεταβολών από τα πιο ουσιώδη, έως τα πλέον επουσιώδη και ασήμαντα θέματα, χωρίς καμία ιεράρχηση και αξιολόγηση, αποδείχθηκαν πολλές φορές, χωρίς καμία ουσιαστική αξία και συνεισφορά.
  • Αλλά εκεί που το παιχνίδι χάθηκε κυριολεκτικά και στα τρία μνημόνια, ήταν στο θέμα της ανάπτυξης και των επενδύσεων. Σε κανένα από αυτά δεν υπήρξε η στοιχειώδης πρόβλεψη για υλοποίηση παραγωγικών επενδύσεων, για στήριξη και αύξηση της απασχόλησης, για χρηματοδότηση των επιχειρήσεων. Ίσως κάποιοι θεωρούσαν ότι αυτά θα προκύψουν αυτόματα, με την εφαρμογή των γρήγορων και βίαιων μεταρρυθμίσεων, που επέβαλαν κάθε φορά και με την δημοσιονομική προσαρμογή, όπως αυτοί την αντιλαμβάνονταν. Όμως η πραγματικότητα και το αποτέλεσμα, κάθε φορά τους διέψευδε και εξακολουθεί να τους διαψεύδει., επτά χρόνια μετά.
  • Στην Ελλάδα, με την καθοδήγηση και την πρωτοβουλία, κυρίως του ΔΝΤ, εφαρμόστηκε με εμμονικό τρόπο, όλα αυτά τα χρόνια, μια δημοσιονομική πολιτική, που δεν οδήγησε πουθενά.Οι κατά καιρούς και πάντα καθυστερημένες ομολογίες των λαθών, δεν έδειξαν ότι συντέλεσαν στην διόρθωσή τους, με αποτέλεσμα η ίδια αδιέξοδη πολιτική να συνεχίζεται.

Τελικά, για όλα τα παραπάνω και πολλά άλλα που θα μπορούσαμε να απαριθμήσουμε, τα μνημόνια δεν μπόρεσαν ποτέ να αποτελέσουν κατευθυντήρια κείμενα δημοσιονομικής σταθερότητας, οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής.

Η έστω καθυστερημένη παραδοχή των λαθών, που έγιναν από το ΔΝΤ  στον σχεδιασμό και την εφαρμογή του Ελληνικού προγράμματος, δίνει μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για την αναπροσαρμογή της αδιέξοδης πολιτικής του, οδηγώντας σε αλλαγή των προτεραιοτήτων, των στόχων και των μέσων της οικονομικής πολιτικής.

 

Share