Για πολύ κόσμο ο συνδυασμός «ξαπλώστρα-ομπρέλα-καντίνα» είναι επαρκής αιτία… για να αποφύγουν μια παραλία. Για τους Δήμους, όμως, και το κράτος, η μίσθωση των παραλιών οδηγεί κάθε χρόνο στα ταμεία πολύτιμα έσοδα. Το πρόβλημα είναι ότι, όπως όλα στη χώρα μας, η «αγορά» αυτή οργανώνεται κάθε χρονιά στο παρά πέντε ή ακόμα κι αφότου ξεκινήσει η τουριστική σεζόν. Επιπλέον, ελέγχεται σπανίως, συνήθως μετά μια καταγγελία ή ένα ατύχημα. Η φετινή χρονιά δεν ξεφεύγει από τον κανόνα, καθώς τα αρμόδια υπουργεία έχουν καθυστερήσει δραματικά την έκδοση της απαραίτητης απόφασης.
Η υπόθεση, όμως, περιεπλάκη έτι περαιτέρω, από την απόφαση του Ε΄ τμήματος του ΣτΕ να κηρύξει αντισυνταγματική τη διαδικασία παραχώρησης του δικαιώματος μίσθωσης από το Δημόσιο στους Δήμους.
Η ιστορία έχει ως εξής: Οι παραλίες και οι αιγιαλοί όλης της χώρας ανήκουν στο Δημόσιο, το οποίο αποφασίζει κατά περίπτωση για τα έργα που πραγματοποιούνται σε αυτές (λ.χ. λιμενικά) ή τη μακροχρόνια παραχώρηση της χρήσης τους (λ.χ. σε ένα ξενοδοχείο).
Εξαίρεση αποτελεί η μίσθωση αιγιαλών και παραλιών για «απλή χρήση», δηλαδή για λόγους αναψυχής με ομπρέλες, ξαπλώστρες και άλλες υποχρεωτικά προσωρινές κατασκευές.
Η παραχώρηση από το Δημόσιο προς τους Δήμους γίνεται ετησίως με βάση κάποιους κανόνες (διαφύλαξη κοινόχρηστου χαρακτήρα, ελάχιστες αποστάσεις κ.λπ.). Οι Δήμοι με τη σειρά τους τις μισθώνουν σε ιδιώτες, αποδίδοντας το 20% στο κράτος.
Δημήτρης Καφαντάρης
Το πρώτο φετινό πρόβλημα είναι ότι η έκδοση της απόφασης έχει καθυστερήσει. Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της ΚΕΔΕ, δήμαρχο Πύλου- Νέστορος, Δημήτρη Καφαντάρη, «θα έπρεπε να έχει βγει από το Φεβρουάριο! Ήδη έχουν γίνει δεκάδες αιτήσεις από ξενοδοχεία, καφετέριες και άλλους ιδιώτες. Οι συμβάσεις, όμως, απαιτούν μια διαδικασία, η οποία χρειάζεται χρόνο. Έχουν υπάρξει χρονιές που οι μισθωτές άρχισαν άτυπα να εκμεταλλεύονται μια παραλία από τον Ιούνιο και η σύμβαση υπεγράφη τον Αύγουστο – και φυσικά δεν μπορεί να ζητηθεί μίσθωμα για την περίοδο πριν από την υπογραφή της σύμβασης. Άρα χάνονται έσοδα και για το Δημόσιο και για τους Δήμους. Επιπλέον, η καθυστέρηση συχνά οδηγεί σε “κανιβαλισμό”. Δηλαδή, διάφοροι “καουμπόηδες” καταπατούν τις παραλίες και… άντε να τους βγάλεις».
Επίσης, ο κ. Καφαντάρης θεωρεί την απόφαση παράλογη, δεδομένου ότι οι αποφάσεις για την παραχώρηση δικαιώματος χρήσης αιγιαλού και παραλίας στους Δήμους έχουν διαχρονικά συμβάλει στην καθαριότητα των ακτών, στη διατήρηση και προστασία του περιβάλλοντος χώρου, στην τουριστική αξιοποίηση, την εξυπηρέτηση και την ασφάλεια των λουομένων, με την τοποθέτηση ναυαγοσωστών, αλλά και στην εξασφάλιση για όλα τα παραπάνω ανταποδοτικών εσόδων για τους Δήμους.
Σύμφωνα με αναλυτικό ρεπορτάζ της εφημερίδας «Καθημερινή», «η διαδικασία παραχώρησης του δικαιώματος μίσθωσης από το Δημόσιο στους Δήμους έχει κάποια πλεονεκτήματα, εάν προωθηθεί έγκαιρα.
Αλλά όπως έκρινε το Ε΄ τμήμα του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου (απ.646/2015) ύστερα από προσφυγή του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα.
Όπως έκρινε το ΣτΕ, με τη συλλήβδην παραχώρηση όλων των παραλιών “δε διασφαλίζεται η προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων, που κινδυνεύουν από την υπερεκμετάλλευση, ούτε διαφυλάσσεται η κοινοχρησία τους”. Λόγω της σπουδαιότητας του θέματος, η υπόθεση παραπέμφθηκε στην επταμελή σύνθεση του τμήματος με δικάσιμο την 3η Ιουνίου 2015.
Η απόφαση του ΣτΕ αποτυπώνει μια πραγματικότητα: την απαράδεκτη κατάσταση που επικρατεί στις παραλίες, ιδίως των τουριστικών περιοχών, κάθε καλοκαίρι, ακόμη και μέσα σε υποτίθεται αυστηρά προστατευόμενες περιοχές. Οι δε έλεγχοι είναι από ελάχιστοι έως ανύπαρκτοι.
Το 2013 το υπουργείο Οικονομικών αποφάσισε να ορίσει συνυπεύθυνες στις μισθώσεις τις κατά τόπους κτηματικές υπηρεσίες. Αιτία, η βεβαιότητα ότι τα που απέδιδαν οι Δήμοι στο Δημόσιο ήταν ελάχιστα σε σχέση με τα πραγματικά τους έσοδα, μεγάλο μέρος των οποίων κινούνταν “κάτω από το τραπέζι”.
Τα έσοδα όντως αυξήθηκαν άμεσα, αλλά οι κτηματικές υπηρεσίες παρέλυσαν. “Μία υπηρεσία με 1 ή 2 μηχανικούς για 50 παραλίες ή 10 νησιά δεν είναι σε θέση να κάνει ελέγχους. Ας μην ξεχνάμε ότι οι κτηματικές υπηρεσίες έχουν επιπλέον την ευθύνη της χάραξης του αιγιαλού, των μισθώσεων των κτιρίων δημοσίων υπηρεσιών και πολλά άλλα, με ελάχιστο προσωπικό”, λέει στην “Κ” στέλεχος της υπηρεσίας στη νησιωτική Ελλάδα, που επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία του.
“Καθόμαστε, λοιπόν, και κοιτάμε το χάλι. Αν υπήρχαν πέντε κλιμάκια μηχανικών να γυρίζουν το καλοκαίρι τα νησιά και να ελέγχουν τους μισθωτές των παραλιών, το Δημόσιο θα είχε πολλαπλάσια έσοδα και η κατάσταση των παραλιών θα ήταν σαφώς καλύτερη από το σημερινό χάος”».
Επιμέλεια: Αντώνης Πετρόγιαννης/tharrosnews.gr
