Ο εμβληματικός τρούλος της Αγίας Σοφίας, που «έμοιαζε να κρέμεται από τον ουρανό» με τα θαυμάσια ψηφιδωτά και τη μοναδική αρχιτεκτονική, που έμελλε σύμφωνα με την ιδέα του Ανθέμιου, «να υψωθεί τόσο ψηλά, όσο και η δόξα του θεού», αποξηλώνεται στα πλαίσια έργων αποκατάστασης.
Πρόκειται για μια άκρως κρίσιμη φάση στο σχέδιο των διευρυμένων εργασιών συντήρησης του ιερού μνημείου που έχουν ξεκινήσει από πέρυσι, σύμφωνα με το οποίο ο τρούλος πρέπει να αποξηλωθεί και να αποσυναρμολογηθεί.
Παρότι οι Τούρκοι επιστήμονες και ειδικοί υπόσχονται ότι θα σεβαστούν το μνημείο και την αρχιτεκτονική του διατηρώντας άθικτα τα ψηφιδωτά στο εσωτερικό και εστιάζοντας αποκλειστικά στην εξωτερική πλευρά του τρούλου, η ειδική διεθνής επιτροπή – δεδομένου ότι ο ναός συνιστά πλέον μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco – έχει αναλάβει προ πολλού ρόλο επιτηρητή στα σχετικά έργα αποκατάστασης. Η Γενική Διεύθυνση Ιδρυμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας έχει ήδη δηλώσει ανοιχτή σε συνεργασίες με τις επιμέρους επιτροπές που έχουν συσταθεί και δηλώνει ότι θα σεβαστεί απόλυτα την «ιστορική αυθεντικότητα του τρούλου».
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά το μέλος της Επιτροπής του Τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού Αχμέτ Γκιουλετς, στις εργασίες ανακατασκευής που αναμένεται να ξεκινήσουν τον Μάρτιο θα χρησιμοποιηθούν «υλικά και τεχνικές που συνάδουν με την κατασκευή της οθωμανικής εποχής για να διασφαλίσουμε ότι ο τρούλος είναι σταθερός και πιστός στον αρχικό του χαρακτήρα». Ωστόσο, οι εργασίες συντήρησης που πραγματοποιούνται εδώ και χρόνια και ξεκίνησαν από τον τρούλο για να συνεχιστούν με τους ημικυκλικούς θόλους και τους χώρους χαμηλότερα, δεν φάνηκαν να είναι αρκετές και έτσι πλέον προκρίνεται ως απαραίτητη η αποσυναρμολόγησή του.
Τα έργα θεωρούνται πλέον αναγκαία για λόγους ασφαλείας και την πρόοδο τους ελέγχει και το δικό μας Υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο είχε εκδώσει σχετική ανακοίνωση όταν έγινε η αλλαγή χρήσης σε τέμενος τονίζοντας τον διεθνή χαρακτήρα του μοναδικού αυτού μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco. Η υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη είχε αποστείλει τότε επιστολή προς όλες τις αντιπροσωπίες των κρατών μελών της UNESCO προκειμένου να τις ενημερώσει για την επιχειρούμενη από την τουρκική κυβέρνηση αλλαγή status της Αγίας Σοφίας. Είναι, άλλωστε, αποδεδειγμένο ότι η μετατροπή του ναού σε τζαμί είναι που προκάλεσε ακόμα μεγαλύτερες φθορές και κατέστησε τη σημερινή αποξήλωση αναγκαία για λόγους ασφαλείας.
