«Αγιά Σωτήρα στο Μωριά και Αγιά Σοφιά στην Πόλη»: Ο μεγαλύτερος Βυζαντινό ναό της Πελοποννήσου! [εικόνες]

Ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα στη Χριστιανούπολη

Ανατολικά των Φιλιατρών, στη δυτική πλαγιά της Αγιάς στους Χριστιάνους Τριφυλίας, βρίσκεται ένα από τα πιο αξιόλογα βυζαντινά μνημεία της Πελοποννήσου, ο Ιερός Ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. H τοπική παράδοση έχει συγκρίνει με την Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, όπως φαίνεται στη λαϊκή ρήση «Αγιά Σωτήρα στο Μωριά και Αγιά Σοφιά στην Πόλη».

Ο Ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος βρίσκεται στο κέντρο της Χριστιανούπολης, που σήμερα μεν είναι ένα μικρό χωριό, κατά το Μεσαίωνα όμως αποτελούσε έδρα μητρόπολης.

Σύμφωνα με μαρτυρίες γραπτών πηγών φαίνεται πως στα τέλη του 11ου αιώνα, η Χριστιανούπολη από απλή επισκοπή έγινε αρχιεπισκοπή και μετά από πολλές αλλαγές στη διάρκεια των αιώνων έπαψε να είναι μητρόπολη το 1833.

Ο ναός είναι ο μεγαλύτερος Βυζαντινός ναός του Μωριά και ένα από τα μεγαλύτερα βυζαντινά μνημεία της Ελλάδας και πάρα πολύ σημαντικό σαν κτίριο. Η παράδοση αναφέρει ότι ο ναός χτίστηκε πάνω από τον αρχαίο ναό του Σωτήρος Διός την εποχή της δυναστείας των Κομνηνών. Το κτΙριακό συγκρότημα των Χριστιανών αποτελείται από δύο οικοδομήματα: το ναό και το εφαπτόμενο στα δυτικά αυτού κτήριο, ημιερειπωμένο σήμερα, που χρησίμευε ως επισκοπικό μέγαρο.

Η εκκλησία, που ήταν ερειπωμένη μετά από τον καταστροφικό σεισμό του 1886 και αναστηλώθηκε από τον Ε. Στίκα, ανήκει τυπολογικά στους σύνθετους οκταγωνικούς με νάρθηκα. Αποτελείται από το τριμερές Ιερό, το κεντρικό τρουλαίο τμήμα και τους περιβάλλοντες αυτό χώρους. Το μνημείο διαθέτει πολλά και μεγάλα παράθυρα ποικίλης μορφής. Η τοιχοποιία είναι ιδιαίτερα επιμελημένη και ακολουθεί το πλινθοπερίκλειστο σύστημα δόμησης. Στο κάτω μέρος των μακρών τοίχων σχηματίζεται σειρά σταυρών από μεγάλους δόμους πιθανόν προερχόμενους από αρχαίο κτίσμα. Οι “σταυροί” αυτοί είναι σε χρήση κατά το β΄ μισό του 11ου αιώνα. Ο κεραμοπλαστικός διάκοσμος είναι περιορισμένος. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο γλυπτός διάκοσμος αν και χρησιμοποιείται με φειδώ. Μαρμάρινο ήταν και το αρχικό τέμπλο του ναού-ελάχιστα τμήματα έχουν σωθεί-το οποίο αντικαταστάθηκε από κτιστό κατά την Τουρκοκρατία.

Από το ζωγραφικό διάκοσμο σώζονται ελάχιστες τοιχογραφίες και συγκεκριμένα ίχνη της Πλατυτέρας στην κόγχη, ολόσωμες μορφές Αγίων στο Διακονικό και μετάλλια με προτομές διακόνων στα εσωράχια των τόξων των θυρών του Ιερού, που χρονολογούνται στο 12ο αιώνα.

gargalianoionline.gr