Γράφει η Κατερίνα Αναγνωστοπούλου Σωτηροπούλου
Θα έχετε ακούσει τη φράση: «απλώνουν τραχανά», που σημαίνει ότι είναι μια διαδικασία που χρειάζεται χρόνο, υπομονή και μεράκι!
Είναι μια ιδιαίτερα θρεπτική τροφή, κυρίως για τα παιδιά, που μαθαίνουν να τρώνε τραχανά και να τον αγαπούν από τη βρεφική τους ηλικία, αφού ετοιμάζεται γρήγορα και μας ζεσταίνει τα κρύα βράδια του χειμώνα!!
Δεν υπάρχει σπιτικό που δεν έχει κρεμασμένο σε θήκη πάνινη τον χειροποίητο τραχανά, φτιαγμένο με φροντίδα και αγάπη από τα χεράκια της γιαγιάς (κι όχι μόνο!!) με την αυθεντική παραδοσιακή συνταγή.
Ο τραχανάς και η χυλοπίτα είναι τα περισσότερο γνωστά και αγαπημένα μας σπιτικά ζυμαρικά, που μεγάλωσαν γενιές και γενιές. Μεσουράνησαν στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες στον τόπο μας, αφού αλεύρι, αυγά και γάλα, που χρειάζονται για την παρασκευή τους, είχε κάθε χωριατόσπιτο.
Σήμερα, αν και παρασκευάζονται αποκλειστικά από μεγάλες βιομηχανίες ζυμαρικών ή μικρές βιοτεχνίες, εξακολουθούν να έχουν μεγάλη ζήτηση από το καταναλωτικό κοινό. Κάποια νοικοκυριά όμως στα χωριά μας επιμένουν και παραδοσιακά!
Η παρασκευή τους
α. Του τραχανά.
Τους καλοκαιρινούς μήνες και ιδίως από τις αρχές Αυγούστου μαζεύουν το γάλα 15-20 ημερών, το οποίο γίνεται ξινόγαλο.
Η συγκεκριμένη μέρα που η νοικοκυρά θα φτιάξει τον τραχανά του σπιτιού έχει γνωστοποιηθεί στη γειτονιά και στους συγγενείς και μαζεύονται αρκετές γυναίκες.
Πρωί-πρωί ζυμώνουν το αλεύρι αποκλειστικά με ξινόγαλο κι αμέσως μετά το απλώνουν σε μικρά κομμάτια πάνω σε καθαρά τραπεζομάντηλα και σεντόνια για μισή ώρα περίπου. Τα κομμάτια αυτά του ζυμαριού, που είναι μεγέθους μια μεγάλης μπουκιάς, τρίβονται από καθιστή θέση, π.χ. οκλαδόν, επίσης σε καθαρά σεντόνια.
Ύστερα περνιούνται από το κόσκινο, μέσα στο οποίο τρίβονται και τα μεγαλύτερα και μετά απλώνονται να ξεραθούν.
β. Της χυλοπίτας.
Η χυλοπίτα ζυμώνεται με γάλα φρέσκο και με αυγά. Περιζήτητες στην παρασκευή της είναι οι νοικοκυρές που κατέχουν τη μαστοριά του ανοίγματος λεπτού φύλλου, το οποίο απλώνουν για λίγη ώρα πάνω σε τραπέζια ή κρεβάτια, στρωμένα με καθαρά σεντόνια. Πρέπει να τα διπλώσουν και να τα κόψουν με το μαχαίρι στην κατάλληλη στιγμή: ούτε να κολλάνε οι επιφάνειες του φύλλου όταν διπλωθούν, ούτε να τρίβονται.
Το κόψιμο σε μικρά τετράγωνα γίνεται σε τραπέζια ή σανίδια με λεία επιφάνεια. Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή, γιατί τα μικροατυχήματα από το καλοτροχισμένο μαχαίρι είναι πολύ συνηθισμένα.
Ξήρανση και φύλαξη
Αμέσως μετά την παρασκευή τους γίνεται η ξήρανση με απόλυτα φυσικό τρόπο, που δεν είναι άλλος από το λιάσιμο. Για μερικές μέρες τα απλώνουν το πρωί στην αυλή ή στη βεράντα και τα μαζεύουν το βράδυ. Η προσοχή τους πάντα αυξημένη, ώστε να προστατευτούν από κότες, γάτες, αγριοπούλια, βροχή κλπ.
Μετά το λιάσιμο τα βάζουν σε πάνινες σακούλες για καλό αερισμό και σε μέρος που να προστατεύονται καλά από κάθε τι που θα μπορούσε να τα αλλοιώσει ή να προκαλέσει ζημιά, π.χ. υγρασία, ζωύφια, έντομα κλπ.
