Πλούσιο σε εντυπωσιακά ουράνια φαινόμενα αναμένεται το 2026, με εκλείψεις Ηλίου και Σελήνης, υπερπανσελήνους και αυξημένη δραστηριότητα διαττόντων αστέρων να ξεχωρίζουν στο αστρονομικό ημερολόγιο της χρονιάς.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ολική έκλειψη Ηλίου που θα σημειωθεί το καλοκαίρι, καθώς πρόκειται για το πρώτο τέτοιο φαινόμενο ορατό από την ευρωπαϊκή ήπειρο μετά τον Αύγουστο του 1999. Η έκλειψη θα ξεκινήσει από τη βόρεια Ρωσία, θα διασχίσει τον Αρκτικό Ωκεανό και την ανατολική Γροιλανδία, θα φτάσει στο μέγιστό της ανοιχτά της Ισλανδίας και θα καταλήξει στη βόρεια Ισπανία, λίγο πριν από τη δύση του Ηλίου. Σε ισπανικές πόλεις η πλήρης κάλυψη του Ηλίου από τη Σελήνη θα διαρκέσει έως και ένα λεπτό και 50 δευτερόλεπτα.
Σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, της βόρειας Αμερικής και της δυτικής Αφρικής το φαινόμενο θα είναι μερικό. Στην Ελλάδα, η μερική έκλειψη θα είναι οριακά ορατή σε περιοχές της βορειοδυτικής χώρας, όπως η Κέρκυρα, η Ηγουμενίτσα, η Κόνιτσα, η Καστοριά και η Φλώρινα, χωρίς ωστόσο να προσφέρει ουσιαστικές δυνατότητες παρατήρησης.
Πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη Ηλίου στην Ισπανία από το 1905 και την πρώτη στην Ισλανδία από το 1954. Η επόμενη μεγάλη ευκαιρία για την Ευρώπη θα έρθει σύντομα, στις 2 Αυγούστου 2027, όταν η ολικότητα θα είναι ορατή και από τη νότια Μεσόγειο, με τη νότια Ελλάδα να βλέπει σημαντικό ποσοστό μερικής έκλειψης.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αστροφυσικός Φιόρη Μεταλληνού από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, οι ολικές εκλείψεις προσφέρουν πολύτιμα δεδομένα στους επιστήμονες, καθώς επιτρέπουν τη μελέτη της ηλιακής κορώνας και των φυσικών διεργασιών που εξελίσσονται στην εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου. Ήδη επαγγελματίες και ερασιτέχνες αστρονόμοι από την Ελλάδα οργανώνουν ταξίδια στην Ισπανία για την παρατήρηση του φαινομένου.
Στις 17 Φεβρουαρίου 2026 θα σημειωθεί και δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου, η οποία θα είναι ορατή μόνο από την Ανταρκτική, ενώ η μερική φάση της θα γίνει αντιληπτή σε περιοχές της νότιας Αφρικής και της Νότιας Αμερικής.
Το αστρονομικό ημερολόγιο του 2026 περιλαμβάνει και σημαντικά σεληνιακά φαινόμενα. Στις 3 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί ολική έκλειψη Σελήνης, γνωστή και ως «ματωμένη Σελήνη», με χαρακτηριστικές κόκκινες και πορτοκαλί αποχρώσεις. Η έκλειψη θα είναι ορατή σε μεγάλο μέρος της αμερικανικής ηπείρου, στον Ειρηνικό, καθώς και σε περιοχές της Ασίας και της Ωκεανίας. Μερική έκλειψη Σελήνης θα ακολουθήσει τη νύχτα 27 προς 28 Αυγούστου, ορατή και από την Ελλάδα, με κορύφωση τις πρώτες πρωινές ώρες.
Το 2026 θα καταγραφούν επίσης τρεις υπερπανσέληνοι, στις 3 Ιανουαρίου, στις 24 Νοεμβρίου και στις 23 Δεκεμβρίου, όταν η Σελήνη θα βρίσκεται στο περίγειό της και θα φαίνεται μεγαλύτερη και φωτεινότερη από το συνηθισμένο. Επιπλέον, τον Μάιο θα σημειωθεί «μπλε φεγγάρι», καθώς θα υπάρξουν δύο πανσέληνοι μέσα στον ίδιο μήνα, την 1η και την 31η Μαΐου.
Τέλος, ιδιαίτερα ευνοϊκές αναμένονται οι συνθήκες για την παρατήρηση της βροχής διαττόντων αστέρων των Περσείδων. Η κορύφωση θα σημειωθεί στις 12 και 13 Αυγούστου 2026, σε περίοδο νέας Σελήνης, γεγονός που θα επιτρέψει καθαρή θέαση χωρίς παρεμβολή σεληνιακού φωτός. Οι Περσείδες θα είναι ενεργές από τα μέσα Ιουλίου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
