Ημετανάστευση των Ελλήνων στο εξωτερικό που ξεκίνησε στα χρόνια των μνημονίων συνεχίζεται σχεδόν με αμείωτη ένταση, ενώ δεν αποδίδει η προσπάθεια της κυβέρνησης για τον επαναπατρισμό όσων έφυγαν.
Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, το 10,9% των νοικοκυριών δηλώνει ότι τουλάχιστον ένα μέλος του έχει μεταναστεύσει στο εξωτερικό για να εργαστεί την τελευταία πενταετία.
Η πραγματική απώλεια ανθρώπινου δυναμικού λόγω μετανάστευσης με στόχο την επαγγελματική διέξοδο εκτιμάται ακόμη μεγαλύτερη, αν συνυπολογιστούν οι περιπτώσεις μετακίνησης του συνόλου ενός νοικοκυριού.
Στον αντίποδα, στο ερώτημα εάν την τελευταία πενταετία επέστρεψε από το εξωτερικό κάποιο μέλος στο νοικοκυριό επιλέγοντας να εργαστεί στην Ελλάδα, θετικά αποκρίθηκε το 6,6% των ερωτηθέντων.
Η απώλεια αυτή παραγωγικού ανθρώπινου δυναμικού επαληθεύεται πρακτικά και από την πιο πρόσφατη εθνική απογραφή πληθυσμού της ΕΛΣΤΑΤ (2021), όπου καταγράφεται τρομακτική μείωση πληθυσμού κατά 22% στις ηλικίες 20-29 ετών και κατά 23,2% στις ηλικίες 30-39 ετών στο διάστημα 2011-2021, μείωση που αναπόφευκτα απεικονίζεται και στην ηλικιακή ομάδα 0-9 ετών (-16,3%), λόγω της μείωσης των γεννήσεων στη χώρα.
Tα παραπάνω μεγέθη δείχνουν τα αποτελέσματα της τάσης φυγής παραγωγικού ανθρώπινου δυναμικού που καταγράφηκε τη δεκαετία 2011-2021, επισημαίνεται στην έρευνα.
Δεν φταίει μόνο το δημογραφικό για τη μείωση του πληθυσμού
Επιπλέον, τα ευρήματα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, συνδυαζόμενα και με τα επίσημα στοιχεία της έρευνας εργατικού δυναμικού (LFS) της Eurostat για την εργασιακή κινητικότητα δείχνουν ότι η φυγή Ελλήνων προς εργασία στο εξωτερικό συνεχίζεται με ιδιαίτερη ένταση και στην τελευταία πενταετία, τονίζεται στην έρευνα.
Συγκεκριμένα, το 2020 οι γεννηθέντες/είσες στην Ελλάδα ηλικίας 20-64 ετών που ζούσαν σε άλλη χώρα της ΕΕ/ΕΖΕΣ, ανέρχονταν σε 309.500, ωστόσο ο αριθμός τους μετά από μια υποχώρηση σε 280.300 το 2021 (ενδεχομένως και ως αποτέλεσμα της πανδημίας) αυξήθηκε εκ νέου και έφτασε ξανά τις 307.700 το 2024, αυξανόμενος κατά 2,2 ποσοστιαίες μονάδες σε έναν χρόνο (από το 2023 στο 2024).
Ακόμα μεγαλύτερη είναι η αύξηση του αριθμού των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και ζουν στην ΕΕ/ΕΖΕΣ (το λεγόμενο «brain drain»: ο αριθμός τους ανέρχονταν σε 95.500 το 2020 και, μετά από μια μικρή κάμψη το 2021, αυξάνεται έκτοτε και έφτασε σε 113.600 το 2024, αυξανόμενος κατά 10,5 ποσοστιαίες μονάδες σε έναν χρόνο (από το 2023 στο 2024).
Η σχεδόν διπλάσια απώλεια ανθρώπινου δυναμικού σε σχέση με την ανάκτηση που καταγράφεται, σε συνδυασμό όμως και με την αξιολόγηση της χώρας από όσους επιστρέφουν, όπως τουλάχιστον καταγράφεται μέσω της έρευνας “Μετά την επιστροφή” που πραγματοποιήθηκε το 2024 μεταξύ Ελλήνων και Ελληνίδων που επέστρεψαν από το εξωτερικό την προηγούμενη πενταετία από την πρωτοβουλία Brain ReGain, δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.
Ειδικότερα, μία σειρά παραμέτρων που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής στη χώρα βαθμολογούνται από ανεπαρκείς έως μέτριες από τη μεγάλη πλειοψηφία όσων επέστρεψαν. Συγκεκριμένα από ανεπαρκές έως μέτριο βαθμολογείται:
- Το σύστημα υγείας από το 79% των ερωτηθέντων.
- Το εκπαιδευτικό σύστημα από το 84%.
- Το επίπεδο διαβίωσης από το 76%.
- Η οικονομία από το 84%.
- Η ψηφιακή διακυβέρνηση από το 62%.
