Tον Ιανουάριο του 2025 η είσοδος του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο ξεκίνησε όπως αρχίζουν πάντα οι μεγάλες παρεξηγήσεις της Ιστορίας. Με δυνατά οπερετικά χειροκροτήματα του κοινού. Με αυτάρεσκες πόζες και ναρκισσιστικά ξεσπάσματα του τενόρου πρωταγωνιστή. Με υπουργούς και σύμβουλους που παρελαύνουν πλάι του σαν κομπάρσοι σε κακόγουστο ριάλιτι. Δώδεκα μήνες μετά, ο 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ συνεχίζει να προσέρχεται αγέρωχος στο Οβάλ Γραφείο όπως μπαίνει κάποιος σε ξενοδοχείο, καζίνο ή λέσχη του γκολφ που του ανήκει. Με τους επισκέπτες του να ανταγωνίζονται ποιος θα ταπεινωθεί μπροστά του με μεγαλύτερη αξιοπρέπεια.
Αντλεί αυτοβούλως από τη λαϊκή εντολή που του ξαναδόθηκε το δικαίωμα να σνομπάρει φίλους και να αποξενώνει συμμάχους. Να εκδικείται και να τιμωρεί αντιπάλους. Να ανατρέπει κανόνες και ισορροπίες, να ξεπερνά τα αποδεκτά όρια. Λιγότερο από πολιτική ατζέντα και περισσότερο από προσωπικό στυλ, ιδιοσυγκρασία και ατομικές προσεγγίσεις, ο πρώην μεγιστάνας των ακινήτων δεν μοιάζει μέχρι τώρα με κανέναν άλλο πρόεδρο στην αμερικανική ιστορία.
Συγκρίνεται, ίσως, σε αρχαιολογικό επίπεδο, με τον αιρετικό και αποκλίνοντα από τις συμβάσεις Φαραώ Ακενατόν που βασίλεψε στην Αίγυπτο πριν από 3.500 χρόνια. Ποιος ξέρει αν μετά την προεδρική θητεία του χτιστεί καμιά πυραμίδα στην Ουάσινγκτον σε ανάμνηση της κληρονομιάς του Τραμπ; Αλησμόνητη θα μείνει εκείνη η πρώτη μέρα της επιστροφής του στην εξουσία, στις 20 Ιανουαρίου του 2025.
Για πρώτη φορά ύστερα από δεκαετίες η τελετή της ορκωμοσίας του πρόεδρου δεν πραγματοποιήθηκε στα Σκαλιά του Καπιτωλίου. Ο διοργανωτές επειδή φοβόντουσαν ότι θα έκανε πολύ κρύο προτίμησαν τη Ροτόντα. Μια τεράστια κυκλική θολωτή αίθουσα στο κέντρο του «σήματος κατατεθέντος» της Ουάσινγκτον, στο οποίο συνέρχεται το Κογκρέσο. Οι πιο παρατηρητικοί τηλεθεατές αναγνώρισαν στον συγκεκριμένοι χώρο του «ναού» της αμερικανικής δημοκρατίας τα ανατριχιαστικά περιστατικά που συνέβησαν εκεί την 6η Ιανουαρίου 2021. Οταν οι φανατικοί οπαδοί του Τραμπ εισέβαλαν καταδρομικά στο κτίριο, επιδιώκοντας να εξαπολύσουν ένα βίαιο πραξικόπημα ώστε να εμποδίσουν την πιστοποίηση των αποτελεσμάτων των νόμιμων εκλογών τις οποίες είχε κερδίσει τότε δικαίως ο Τζο Μπάιντεν.
Αυτή τη φορά όμως τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Την ήμερα της προεδρικής ορκωμοσίας του εκλεγέντος Ρεπουμπλικανού πρόεδρου αντί των έξαλλων ακροδεξιών, εθνικιστών και ρατσιστών ζηλωτών του, το βροντερό «παρών» στην ίδια εμβληματική αίθουσα έδωσε η αφρόκρεμα της παγκόσμιας τεχνολογίας. Ο Ελον Μασκ ήταν εκεί, το ίδιο και ο Τζεφ Μπέζος, παραδίπλα ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ και ο διευθύνων σύμβουλος της Apple Τιμ Κουκ. Σε ελάχιστους φάνηκε σημαδιακό ότι η δεύτερη θητεία του Τραμπ ξεκινούσε αντιφατικά. Από τη μία με την πρόσφατη ανάμνηση της αντιδημοκρατικής πρακτικής των ελεεινών υποστηρικτών του και από την άλλη με την ενεργή επικύρωση του ρόλου του ως ενοίκου του Λευκού Οίκου από την καθωσπρέπει ηγεσία των δισεκατομμυριούχων της ψηφιακής καινοτομίας. Αλλά, εδώ που τα λέμε, μήπως και ο ίδιος ο αψίκορος Τραμπ δεν είναι αλληλοαναιρούμενος, ανακόλουθος και απρόβλεπτος;
Τα πρώτα σύννεφα
Στον αμέσως επόμενο τόνο επισφράγισε στους στενούς συνεργάτες του τον ρυθμό και τον τρόπο της κυβερνητικής αλλαγής που επικαλούνταν ρητορικά ως ιδεολογικό μανιφέστο στις ξέφρενες προεκλογικές συγκεντρώσεις. Διατράνωσε υπεροπτικά ότι «με του Θεού τη χάρη θα ξανακάνω την Αμερική μεγάλη». Ενδεχομένως η ισχυρή λαϊκή ψήφος που έλαβε τον περασμένο Νοέμβριο κατά την προεδρική αναμέτρησή του με την Κάμαλα Χάρις δεν του πρόσφερε τόση δύναμη και ενέργεια όσο η πίστη. Ανύψωσε το φρόνημα των πιστών ομοϊδεατών του ως τα σύννεφα διακηρύσσοντας εκδικητικά την «κατεδάφιση του βαθέος κράτους» με εκκαθαρίσεις και μαζικές απομακρύνσεις στο υπουργείο Δικαιοσύνης και στο FBI όσων αξιωματούχων τους συνδέονταν με υποθέσεις εναντίον του. Εξήγγειλε «επίθεση κατά της κουλτούρας της αφύπνισης και της πολιτισμικής πολυμορφίας».
Ανακοίνωσε «προτεραιότητα στη γεωοικονομία έναντι της γεωπολιτικής» και την έναρξη δασμολογικών εμπορικών πολέμων. Εστρεψε τα βέλη του προς νατοϊκούς σύμμαχους και ευρωπαϊκά κράτη που αποτελούν παραδοσιακά τον ισχυρότερο πυλώνα ασφάλειας και άσκησης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Διαμήνυσε την ανάπτυξη και περιπολία των στρατευμάτων της Εθνοφρουράς στις πόλεις. Με σκοπό να καταστείλουν τις όποιες διαμαρτυρίες, να «καθαρίσουν» τους δρόμους και να εκκενώσουν τα πάρκα από διαδηλωτές, άστεγους, μικροκακοποιούς, παράτυπους μετανάστες, χρόνια εθισμένους, μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και τους ακτιβιστές συνοδοιπόρους τους που τους αποκαλεί «wokesters». Διαβεβαίωσε επίσης καθησυχαστικά τους αφοσιωμένους ακροατές του ότι θα κρατήσει την Αμερική μακριά από τους πολέμους. Τους επανέλαβε ότι η Κίνα αποτελεί τον κύριο εμπορικό εχθρό των ΗΠΑ και εγγυήθηκε να ξαναγράψει την πορεία του κόσμου σύμφωνα με τις πεποιθήσεις και τα οράματά του.
Φυσικά δεν παρέλειψε να προαναγγέλλει με σκληρό ξενοφοβικό λόγο ότι οι «ανεπιθύμητοι δεν έχουν θέση εδώ». Διαλαλώντας σφραγισμένα σύνορα με το Μεξικό, τερματισμό όλων των προγραμμάτων για τους πρόσφυγες, αποκλεισμό σε επίδοξους αιτούντες άσυλο, διαρκή επιτήρηση εισόδου στη χώρα, συλλήψεις και απελάσεις μεταναστών. Οι τελευταίοι υπήρξαν ανέκαθεν στις εκφοβιστικές διακηρύξεις του υπαρξιακή απειλή και αιτία εφιαλτικής δημογραφικής αλλαγής στη χωρά. Είχε άλλωστε θέσει τον περιορισμό της μετανάστευσης στο επίκεντρο της πολιτικής του ατζέντας από τότε που κατέβηκε αγκαζέ με τη σύζυγό του Μελάνια τη χρυσή κυλιόμενη σκάλα στον Πύργο Τραμπ το 2015 για να ανακοινώσει για πρώτη φορά την υποψηφιότητά του για την προεδρία.
Οι οπαδοί του κινήματος MAGA, καθώς και τα πάσης φύσεως αποβράσματα των υπέρμαχων της λευκής υπεροχής που έγιναν κοινωνοί των προεδρικών προθέσεων παραληρούσαν από τον άκρατο ενθουσιασμό της δικαίωσης των μισαλλόδοξων «αγώνων» τους. Ωστόσο, σοβαροί αναλυτές, ακόμη και από τις ρεπουμπλικανικές δεξαμενές σκέψης διέγνωσαν ότι η γνωστοποίηση των επιθυμιών του Τραμπ δεν αποτελούσε στρατηγικό κυβερνητικό σχέδιο, ούτε καν μια υπερσυντηρητική πολιτική δήλωση. Συνιστούσε μάλλον ένα αυταρχικό δόγμα, το οποίο ξεκίνησε αχαλιναγώγητος να το εφαρμόσει κυριαρχικά αξιοποιώντας το ζενίθ της δόξας και τη φήμης του. Επιβάλλοντας την εκτελεστική πρωτοκαθεδρία και ανατρέποντας την αμερικανική πολιτική παράδοση των «ελέγχων και των ισορροπιών» ανάμεσα στον πρόεδρο, στο Κογκρέσο και τα δικαστήρια που αποτελούν τους τρεις κλάδους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
225 διατάγματα
Την πρώτη ημέρα της δεύτερης προεδρικής θητείας του άραξε φουριόζος στο Οβάλ Γραφείο. Εβαλε με θεατρικότητα φαρδιά πλατιά την υπογραφή του σε 26 εκτελεστικά διατάγματα. Απέσυρε μεμιάς τις ΗΠΑ από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα. Μετονόμασε τον Κόλπο του Μεξικού σε Κόλπο της Αμερικής. Εθεσε τα θεμέλια για την επιβολή των απελάσεων μεταναστών, χαρακτηρίζοντάς την απόφασή του «προστασία του κράτους από την εισβολή». Αμνήστευσε βέβαια και όλους όσοι συμμετείχαν στην εξέγερση της 6ης Ιανουαρίου στο Καπιτώλιο. Εκτοτε δεν άφησε την πένα του να ανασάνει. Τροφοδοτημένη με το άφθονο μελάνι του σλόγκαν του «Πρώτα η Αμερική», επιδόθηκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα σε ένα μπαράζ από τζίφρες. Σε λιγότερους από 12 μήνες υπέγραψε σαρωτικά 225 εκτελεστικά διατάγματα, 56 μνημόνια και 114 διακηρύξεις. Αριθμός ρεκόρ για Αμερικανό πρόεδρο στον πρώτο χρόνο του στο πόστο.
Προφανώς η πρεμούρα του δεν οφειλόταν σε κάποια κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Απλώς τη χρησιμοποίησε ως άλλοθι επειδή δεν γούσταρε να περάσει τα διατάγματα από τις συνήθεις εγκρίσεις του Κογκρέσου. Με τον τρόπο του διατυμπάνιζε το ποιος κάνει πραγματικά κουμάντο στην άσκηση εξουσίας. Μεταξύ πολλών άλλων, επανέφερε την ομοσπονδιακή θανατική ποινή, κατάργησε το υπουργείο Παιδείας, διέλυσε τη USAID, η οποία διαχειριζόταν προγράμματα που αποσκοπούσαν στην προώθηση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο. Κατάργησε την υπηκοότητα σε παιδιά μεταναστών που γεννιούνται στις ΗΠΑ. Επέκτεινε, ακόμη, σε στυλ αντιποίνων στη λεγόμενη «μουσουλμανική απαγόρευση» περιορίζοντας τα ταξίδια από το σχεδόν 20% των χωρών στον κόσμο. Αποκατέστησε και τον εορτασμό της Συνομοσπονδίας των Νοτίων στον Αμερικανικό Εμφύλιο που εξακολουθούν να τιμούν όσους προγόνους τους αγωνίστηκαν για τη διατήρηση της δουλείας!
Κοινωνικό κράτος, τέλος
Αλλαξε επίσης τα κρατικά έγγραφα, βίζες και διαβατήρια, ώστε να αντικατοπτρίζουν το βιολογικό φύλο των κατόχων τους. Περιέκοψε, κυρίως, τα προγράμματα υγειονομικής περίθαλψης και τροφίμων που πάγωσαν την κοινωνική μέριμνα και την επισιτιστική βοήθεια σε 42 εκατομμύρια ανήμπορους Αμερικανούς. Διεύρυνε χρονικά για μία δεκαετία τις μεγάλες περικοπές στον φόρο εταιρειών και εισοδήματος μειώνοντας εντυπωσιακά τις αναμενόμενες ύψους 3,7 τρισ. δολαρίων εισπράξεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Από την άλλη, προχώρησε προκλητικά σε μαζικές απολύσεις εργατικού δυναμικού από τις ομοσπονδιακές δημόσιες υπηρεσίες.
Στα μεγάλης διαρθρωτικής σπουδαιότητας μαζικά εκτελεστικά του διατάγματα συμπεριλήφθηκε και η αναταξινόμηση της μαριχουάνας από την κατηγορία του λιγότερο επικίνδυνου ναρκωτικού και επανήλθαν τα πλαστικά καλαμάκια σε χρήση αντί των «φιλικών προς το περιβάλλον» χάρτινων.
Παρότι αρκετές από τις ενέργειές του θεωρείται ότι παραβιάζουν αδίστακτα τον νόμο και εγείρονται ενστάσεις περί της αντισυνταγματικότητάς τους, το αυτί του συγκεντρωτικού Τραμπ δεν ιδρώνει από τέτοιες «μικρολεπτομέρειες». Τις περιφρονεί ως ασήμαντες. Βαθιά ανταγωνιστικός και εγωπαθής, παρά δομικά αναθεωρητικός, βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με τους θεμελιώδεις νόμους της χώρας και τη λειτουργία των θεσμών της. Το ότι έχουν κατατεθεί περίπου 500 αγωγές εις βάρος του σε ομοσπονδιακά δικαστήρια, αυτές για τον ίδιο αποτελούν μνησίκακες αντιδράσεις των χολερικών εχθρών του στο περίλαμπρο έργο που με σθένος επιτελεί.
Οι «κακοί» δημοσιογράφοι
Με τη φρενήρη φόρα του ο 79χρονος πρόεδρος τα έχει πάρει όλα σβάρνα. Ξεκίνησε επιθετική εκστρατεία κατά των mainstream ΜΜΕ, μηνύοντας ειδησεογραφικούς οργανισμούς όπως το CBS/Paramount, τη «Wall Street Journal» και τους «New York Times». Πίεσε την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών να ανακαλέσει τις άδειές τους, προκειμένου να προωθήσει τα ευνοϊκά απέναντι του «MAGA Media». Στοχοποίησε δικηγορικά γραφεία που εκπροσωπούσαν αντιπάλους του αφαιρώντας από αυτά συμβόλαια και άδειες για να αποσπάσει συμβιβασμούς πολλών εκατομμυρίων. Δισεκατομμύρια ομοσπονδιακής χρηματοδότησης πάγωσαν για πανεπιστήμια όπως το Χάρβαρντ και το Κολούμπια. Με πρόσχημα τις πολιτικές των συγκεκριμένων ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων περί «διαφορετικότητας, ισότητας και συμπερίληψης», επιχείρησε να επιβάλει αλλαγές στα προγράμματα σπουδών και τη διοίκησή τους. Με δυο λόγια, καταστούσε σαφές στη διχασμένη αμερικανική κοινωνία πως θα ασκούσε με τον πιο ωμό και απερίσκεπτο δυνατό τρόπο τις διευρυμένες έως ανεξέλεγκτες εξουσίες του.
Απέμεινε στους πολίτες να κρίνουν κατά πόσο είναι πλέον λειτουργικό το δημοκρατικό κράτος που του εμπιστεύτηκαν να διοικήσει, όταν το Πεντάγωνο διατάζει τους αξιωματούχους του να επανεξετάσουν όλα τα βιβλία στις στρατιωτικές βιβλιοθήκες που ασχολούνται με τον ρατσισμό και τον σεξισμό. Εμεινε στην κοινή γνώμη να αξιολογήσει την κυβέρνηση που απειλεί τους ομοσπονδιακούς υπαλλήλους με «αρνητικές συνέπειες» εάν δεν υποβάλουν έκθεση -κοινώς ρουφιανέψουν- για τους συναδέλφους τους που αψηφούν την προσπάθειά της να εκκαθαρίσει τα προγράμματα της φυλετικά επικεντρωμένης ιδεολογίας. Και, βέβαια, αφορά πλέον τις μουδιασμένες εκλεγμένες τοπικές αρχές καθώς και το Ανώτατο Δικαστήριο να επανεξετάσουν τη νομιμότητα της ανάπτυξης Εθνοφρουράς, υποκαθιστώντας την Αστυνομία στους δρόμους του Λος Αντζελες και του Μέμφις.
Παγερά αδιάφορος, όμως, στις επίσημες εναντιώσεις στις αμφισβητούμενες πράξεις του, ο Τραμπ διέταξε στρατεύματα να περιπολούν στο Πόρτλαντ του Ορεγκον, ισχυριζόμενος ότι η πόλη ήταν γεμάτη «εγχώριους τρομοκράτες» και περιγράφοντάς την ως «κατεστραμμένη από την εξέγερση». Στην πραγματικότητα, το πιο τερατώδες δείγμα τρομοκράτη ήταν ένας άντρας με στολή βατραχανθρώπου. Αλλά, ο πρόεδρος δεν δίνει δεκάρα για τις δικαιωματικές ευαισθησίες. Υπό το μότο «η Αμερική επέστρεψε μεγαλύτερη, καλύτερη, ισχυρότερη από ποτέ», ο παροξυσμός και το γκροτέσκο κατέφθασαν απροσποίητα στα δημόσια πράγματα.
Η εκδίκηση του Μασκ
Σε ατμόσφαιρα υπεραισιόδοξης παραζάλης ανέθεσε στον Ελον Μασκ το ρόλο υλοτόμου με αλυσοπρίονο για να περικόψει ακρωτηριαστικά τις κρατικές δαπάνες. Του είχε παραχωρήσει τον κήπο του Λευκού Οίκου ως μάντρα έκθεσης των αυτοκινήτων του Tesla. Λίγο μετά, ως αμφότερες φιλόνικες περσόνες, «πλακώθηκαν» αφότου ο χαοτικός δισεκατομμυριούχος τα έκανε μπάχαλο ως επικεφαλής του «τμήματος κυβερνητικής αποτελεσματικότητας». Κατά την αποχώρησή του, εμφανίστηκε στη συνέντευξη Τύπου με μαυρισμένο μάτι. Ισχυρίστηκε ότι του το προξένησε ο μικρός γιος του. Παραμένει ως εικασία ότι τη μελανιά την επέφερε μια μπουνιά που του εκτόξευσε στη μάπα ο παγίως εριστικός Τραμπ.
Χολωμένος, πάντως, από την απόλυσή του, ο δισεκατομμυριούχος πυροδότησε μια θερμοπυρηνική βόμβα. Τουιτάρισε πως «ο Τραμπ βρίσκεται στα αρχεία του Επστάιν». Ο Μασκ τόνισε ότι η στενή διασύνδεση του Τραμπ με τον καταδικασμένο δράστη σεξουαλικών εγκλημάτων με ανήλικα κορίτσια -που πέθανε μυστηριωδώς στο κελί της φυλακή του- ήταν ο πραγματικός λόγος που δεν είχαν δημοσιοποιηθεί τα αρχεία του. Ο,τι φάνηκε τότε ως εξεζητημένη κακολογία προφήτευε σχεδόν τις αποκαλύψεις που θα ακολουθούσαν εις βάρος του πρόεδρου που πλασαρόταν ως ηθικά αδιάβλητος. Οι σχέσεις, πάντως, αποκαταστάθηκαν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Ηταν άλλωστε και οι δυο τους επιχειρηματικοί μεγιστάνες και ομοϊδεάτες.
Εξάλλου, εκείνα τα πρώιμα φεγγάρια της θητείας του ο Αμερικανός πρόεδρος δεν πατούσε καν στη Γη. Διόρισε τον «ψεκασμένο» αντεμβολιαστή Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ υπουργό Υγείας. Το ότι τα παιδιά των ΗΠΑ δεν έχουν προσβληθεί ακόμη μαζικά από ιλαρά, παρωτίτιδα και ερυθρά μάλλον οφείλεται σε θαύμα της θείας πρόνοιας, την οποία με σεβασμό εμπιστεύεται ο Τραμπ.
Οι… προσαρτήσεις
Στην εκφώνηση της πρώτης ομιλίας του προς το Κογκρέσο για την «κατάσταση της Ενωσης» προέτρεψε τη Γροιλανδία να ενταχθεί οικειοθελώς στις ΗΠΑ. Το ότι η αυτόνομη και αυτοδιοικούμενη χώρα αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας εδώ και 600 χρόνια ήταν επουσιώδες. Είχε προηγηθεί η πιο τζαζ αξίωση του από τη Νέα Ορλεάνη. Λίγο πριν από τον εκεί τελικό του Super Bowl, διεκδίκησε, άγνωστο από ποια επιφοίτηση, να γίνει ο Καναδάς η 51η Πολιτεία των ΗΠΑ. Προς απογοήτευσή του, οι ψαράδες του αρκτικού νησιού και οι καλλιεργητές σιτηρών της Μανιτόμπα αρνήθηκαν σθεναρά τις φαντασιακές απαιτήσεις του. Αντίθετα, οι λιμενεργάτες της Διώρυγας του Παναμά, την ανάκτηση του ελέγχου της οποίας επιθυμεί ακόμη και με στρατιωτικά μέσα, παρέμειναν σιωπηλοί. Ωστόσο, ο ίδιος δεν κάμπτεται από βουερές αντιστάσεις, ούτε ενοχλείται από πένθιμη βουβαμάρα.
Ο μανδύας του ειρηνοποιού
Είχε πλέον ενδυθεί τον μανδύα του παγκόσμιου ειρηνοποιού και μετακομίσει το μεσολαβητικό κέντρο της εξομάλυνσης των διεθνών εμπόλεμων διαφορών στην ιδιόκτητη έπαυλη του στο Μαρ-α-Λάγκο. Από εκεί γνωστοποιούσε, μεταξύ δείπνων και αγώνων γκολφ, με περήφανη περιαυτολογία ότι σταμάτησε 8 διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις σε οκτώ μήνες. Δεν τις μπλόκαρε ακριβώς, αλλά «έτσι είναι, αν έτσι νομίζει» σύμφωνα με τον Λουίτζι Πιραντέλο. Καυχιόταν ότι συνέβαλλε, με την απειλή εμπορικού αποκλεισμού, στην κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ταϊλάνδης και Καμπότζης. Μόνο που οι συγκρούσεις συνεχίζονται και οι δύο χώρες περιμένουν την ειρηνευτική μεσολάβηση της Κίνας. Κόμπαζε ότι έληξε οριστικά τη σύγκρουση μεταξύ Ρουάντας και Κονγκό, αλλά οι θανατηφόρες μάχες συνεχίζονται ακατάπαυστα εκεί. Φούσκωνε από καμάρι ότι τερμάτισε την ένοπλη σύρραξη ανάμεσα σε Ινδία και Πακιστάν, αλλά οι δύο χώρες τού διεμήνυσαν ότι δεν χρειάζονται μεσάζοντα, καθώς διαπραγματεύονται απευθείας μεταξύ τους.
Ο,τι έθεσε ως ειρηνευτικό αυτοσκοπό, είτε από υπερτίμηση δυνατοτήτων είτε ως αθεράπευτα αιθεροβάμων, μοιάζει να πηγαίνει στράφι. Σίγουρα συνέβαλλε καθοριστικά στην επίτευξη κατάπαυσης του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας. Εξασφάλισε μια ειρηνευτική συμφωνία που αποσκοπούσε στον τερματισμό του διετούς πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς και την παράδοση των Ισραηλινών ομήρων από τη δεύτερη. Η βία, ωστόσο, δεν αποκλιμακώθηκε. Πράγματι διέταξε άμεση από αέρος καταιγιστική επίθεση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, ισχυριζόμενος ότι «εξάλειψε» τις πυρηνικές δυνατότητες της χώρας. Μέρες αργότερα, ο Τραμπ ανακοίνωσε με τη συνήθη πειστικότητά του ότι οι ΗΠΑ είχαν μεσολαβήσει για μια εκεχειρία μεταξύ Ιράν και Ισραήλ. Προχθές, πάντως, θυμήθηκε πάλι ότι πρέπει να ρίξει τους φανατικούς αγιατολάδες «νοκντάουν», προειδοποιώντας για νέα πλήγματα εάν συνεχίσει το πυρηνικό πρόγραμμα. Πράγμα που μάλλον σημαίνει ότι η εξολόθρευση των πυρηνικών δεν ήταν τόσο πλήρης όσο υπεροπτικά διατεινόταν.
Και κάπως έτσι, επηρμένος παρά τη διεθνή υπερδραστηριοποίησή του, δεν έλαβε το πολυπόθητο Νόμπελ Ειρήνης. Βολεύτηκε με ένα χρυσό τρόπαιο που του απένειμε ο επικεφαλής της FIFA Τζάνι Ινφαντίνο κατά την Κλήρωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου στην Ουάσινγκτον. Ηταν μια μικρή παρηγοριά για τον εγωκεντρικό πρόεδρο που επιζητά αναγνώριση.
Το φιάσκο με τον Πούτιν
Το μεγάλο φιάσκο του, ωστόσο, στις διεθνείς υποθέσεις προέρχεται από την υπόσχεσή του να τερματίσει τον αιματηρό πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας σε 24 ώρες. Το χρονοδιάγραμμά του εξατμίστηκε στο δευτερόλεπτο. Πέρασε ένας χρόνος και με τις υπαναχωρήσεις του, η σύγκρουση συνεχίζεται αμείλικτη και καταστροφική. Συνάντησε μάλιστα τον βάναυσο εισβολέα Πούτιν στην Αλάσκα. Του έστρωσε το κόκκινο χαλί προτού επιβιβαστούν στο πίσω μέρος μιας λιμουζίνας χωρίς μεταφραστές και συνοδεία ασφάλειας. Ενδεχομένως είτε ο Ρώσος πρόεδρος μιλεί τέλεια αγγλικά, είτε ο Αμερικανός ρωσικά. Οπως και να ’χει, πάντως, οι δυο τους συνεννοούνται τέλεια.
Αντίθετα, ο Τραμπ υποδέχθηκε τον πρόεδρο της αμυνόμενης Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι εντελώς χλευαστικά κατά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο. Τη δεύτερη φορά, στο Μαρ-α- Λάγκο, ο διαπιστωμένα ικανός στα επιχειρηματικά deals Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να ψήσει τον Ουκρανό ομόλογο του να παραδώσει τα κατεχόμενα εδάφη της χώρας του. Τάχα συμφώνησαν, αλλά δεν διαφαίνεται ορατή γραμμή τερματισμού του πολέμου. Πόση πια ταπείνωση να υποστεί ο Ζελένσκι, όταν ο Τραμπ δείχνει πρόθυμος να κάνει όλα τα χατίρια του Πούτιν;
Παρ’ όλα αυτά, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν δειλιάζει να εκτίθεται παταγωδώς από την εποχή που ήταν παρουσιαστής του τηλεοπτικού ριάλιτι «Ο Υποψήφιος» και διοργανωτής διεθνών καλλιστείων. Το απέδειξε τη 2α Απριλίου 2025, την οποία υπερφίαλα ονόμασε «Ημέρα Απελευθέρωσης». Βγήκε ποζάτος και έμπλεος αλαζονείας στον κήπο με τα τριαντάφυλλα του Λευκού Οίκου, με μια αφίσα στερεωμένη σε ένα καβαλέτο, στην όποια ήταν καταχωρισμένη μια λίστα χωρών με τους τιμωρητικούς δασμούς που αντιστοιχούσε στην καθεμία. Τα αναγραμμένα ποσοστά φανέρωναν τι θα έπρεπε να υποστούν εκείνες και πόσα να πληρώσουν για τα προϊόντα που εξάγουν στις ΗΠΑ. Στο διάβα της ημέρας έγινε αντιληπτό ότι οι αριθμοί ήταν ατάκτως ερριμμένοι στην τύχη. Προφανώς, δεν είχαν προέλθει από εμπεριστατωμένο σχεδιασμό, αλλά από γενικόλογες απαντήσεις του ChatGPT. Για παράδειγμα, ανακοινώθηκαν δασμοί 10% στα Νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ, τα οποία κατοικούνται αποκλειστικά από φώκιες και πιγκουίνους.
Αναμενόμενα, οι παγκόσμιες αγορές αντέδρασαν πανικόβλητες. Στον γενικότερο αποπροσανατολισμό τρομοκρατήθηκαν οι ντόπιες αλυσίδες εφοδιασμού και οι μεταποιητικές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν πρώτες ύλες από το εξωτερικό. Ανησύχησαν οι καταναλωτές στα σούπερ μάρκετ και αναστατώθηκε η τιμολόγηση των προϊόντων λόγω της προβλεπόμενης ανόδου του κόστους. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Τραμπ ίσιωσε ανέμελα την πορτοκαλή χωρίστρα του και σαν νταραβερτζής του παζαριού ανακοίνωσε μια 90ήμερη καθυστέρηση στην εφαρμογή των δασμών μέχρι να καταλαγιάσει η θύελλα που ο ίδιος προκάλεσε.
Στην αναμπουμπούλα που δημιούργησε έκανε τη μικροκωλοτούμπα του. Οχι τόσο επιδεικτική, αλλά εμφανώς επαρκή για να ωθήσει τη «Wall Street Journal» να επινοήσει γι’ αυτόν το παρατσούκλι «TACO» (Trump Always Chickens Out – ο Τραμπ πάντα σκιάζεται σαν κότα). Η αλήθεια είναι ότι στον πρώτο χρόνο δεν τιθάσευσε τον πληθωρισμό όπως είχε υψιπετώς δεσμευτεί. Είδε την ανεργία εν μέρει να αυξάνεται, παινεύοντας τις εξαναγκαστικές περικοπές προσωπικού και τις απολύσεις που επέβαλε στον δημόσιο τομέα. Παρακολούθησε αμήχανος την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να βάζει λουκέτο επί 35 ημέρες. Το μεγαλύτερο κλείσιμο στην Ιστορία της χώρας, λόγω της αδυναμίας των Ρεπουμπλικανών και των Δημοκρατικών της Γερουσίας να καταλήξουν σε συμφωνία για την παράταση του προϋπολογισμού. Στην πραγματικότητα, το μοναδικό μέχρι τώρα επίτευγμά του ήταν οι περισσότερες από 600.000 απελάσεις και η οικειοθελής αποχώρηση από τη χώρα περίπου 2 εκατομμυρίων μεταναστών. Γεγονός που άφησε σύξυλους τους Αμερικανούς εργοδότες. Ο Τραμπ δεν νοιάστηκε διόλου για τα ζόρια των συμπατριωτών του από την απώλεια του συγκεκριμένου εργατικού δυναμικού.
Ο Τραμπ έχει κιόλας διατάξει «καλυμμένες» στρατιωτικές επιθέσεις σε ύποπτα για λαθρεμπόριο ναρκωτικών σκάφη στα διεθνή ύδατα της Καραϊβικής. Από πολλούς αναλυτές εκτιμάται ότι οι πολεμικές επιδρομές αποτελούν πρόδρομο μιας επιχείρησης αλλαγής ηγεσίας στην πλούσια σε πετρέλαιο Βενεζουέλα. Ηδη εκτεταμένη ναυτική δύναμη των ΗΠΑ περιπολεί στα ανοιχτά της χώρας, ενώ οι σκληροπυρηνικοί σύμβουλοι τον παροτρύνουν να απομακρύνει βίαια τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο από την καθεστωτική εξουσία του. Στηρίζονται στο κατηγορητήριο που απαγγέλθηκε εναντίον του για συνωμοσία με σκοπό την εξαγωγή κοκαΐνης στις ΗΠΑ. Ωστόσο, μόλις τον περασμένο μήνα ο πρόεδρος έδωσε χάρη στον πρώην πρόεδρο της Ονδούρας Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, ο οποίος καταδικάστηκε σε αμερικανικό ομοσπονδιακό δικαστήριο για το ίδιο αδίκημα. Με τον Τραμπ δεν βρίσκει κάνεις άκρη. Με την ίδια άνεση μπορεί να μεταμφιέζεται από φιλειρηνιστή σε φιλοπόλεμο.
Επανέφερε επίσης το κόκκινο κουμπί στο ιστορικό Resolute Desk, όπου κάθεται, με τον ίδιο να το πατάει ατάραχος μπροστά στους αλαφιασμένους φιλοξενούμενούς του. Αλλά, αντί για πυρηνική συντέλεια, εμφανίζεται ένας μπάτλερ με ένα μόνο ποτήρι Diet Coke σε ασημένιο δίσκο για να ξεδιψάσει ο πρόεδρος. Και κάπως έτσι, με κυνικά τρικ πορεύεται στον δεύτερο χρόνο της προεδρίας του. Αδιαφορώντας για την ενόχληση που μπορεί να προκαλέσει. Απομένουν στους τοίχους του Οβάλ Γραφείου τα αναρτημένα πορτρέτα των παλιών προέδρων και των πατέρων του αμερικανικού έθνους να τον κοιτούν με εκείνο το παγωμένο ζωγραφιστό βλέμμα. Σαν να απορούν αν το 2026 θα γιορταστούν τα 80ά γενέθλια του Ντόναλντ Τραμπ ή τα 250 χρόνια της ανεξαρτησίας της χώρας. Φαντάζουν, όμως, να έχουν διαγνώσει από την άψυχη θέση τους ότι ο σημερινός πρόεδρος δεν βλέπει στον ροκοκό καθρέφτη του ότι «μπορεί να τους ξεγελά όλους για λίγο καιρό, λίγους όλο τον καιρό, αλλά όχι όλους όλο τον καιρό», που έλεγε ο Αβραάμ Λίνκολν.
