Τον ασκό του Αιόλου για ελέγχους εις βάθος από την Ευρωπαία εισαγγελέα σε όλο το πλέγμα των προγραμμάτων συνεχιζόμενης κατάρτισης που συγχρηματοδοτούνται, τουλάχιστον την τελευταία πενταετία, από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, άνοιξε η δέσμευση των τραπεζικών λογαριασμών του προέδρου της ΓΣΕΕ και των εταιρειών που, σύμφωνα με το πόρισμα της Αρχής για το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος, είχαν δοσοληψίες με την τριτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση και τους φορείς της.
Η υπόθεση φαίνεται ότι δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου, αφού ο τρόπος κατανομής ευρωπαϊκών κονδυλίων προς τη ΓΣΕΕ συνδέεται στενά με πολιτικές αποφάσεις και δη με την αλλαγή που εισήγαγε η κυβέρνηση στη διαδικασία των διαγωνισμών για την απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων οι οποίοι με τη μορφή των vouchers κατέληγαν μέσω των τελικών παρόχων σε ανέργους. Αλλαγή η οποία αμφισβητήθηκε και από την αρμόδια Γενική Διεύθυνση της Ε.Ε., παρά την έγκριση που έδωσε στη συνέχεια.
Στο παρελθόν οι διαγωνισμοί για τα προγράμματα κατάρτισης προκηρύσσονταν μέσω των υπουργείων και ειδικότερα μέσω του υπουργείου Εργασίας. Το σύστημα εκείνο είχε χαρακτηριστεί αμαρτωλό καθώς οι όροι και οι προϋποθέσεις για τους διαγωνισμούς συχνά συνδιαμορφώνονταν από τους ίδιους τους ΚΕΚατζήδες, φυσικά με το αζημίωτο. Ηταν μάλιστα η εποχή (δεκαετία ’90) που κάποιοι μιλούσαν για συγκεκριμένες ταρίφες ποσών που έπρεπε να καταβάλλουν σε υπουργούς, υφυπουργούς και γενικούς γραμματείς.
Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει την περίοδο διακυβέρνησης της χώρας από τον ΣΥΡΙΖΑ, που, σε συνθήκες πολύ υψηλής ανεργίας, εστίασε την προσοχή στα κοινωφελή προγράμματα εργασίας. Στη συνέχεια η κυβέρνηση της Ν.Δ. βρέθηκε το 2019 με ένα πολύ μεγάλο ποσό αναπορρόφητων κονδυλίων για κατάρτιση και άλλαξε τη διαδικασία των διαγωνισμών.
Είτε γιατί οι διαχειριστικές αρχές των υπουργείων δεν είχαν τη δυνατότητα να τρέξουν σωστά τους διαγωνισμούς, είτε γιατί οι υπουργοί δεν ήθελαν να έχουν απευθείας την όποια πολιτική ευθύνη, αλλά έπρεπε να εμφανίσουν υψηλή απορροφητικότητα των κονδυλίων του ΕΣΠΑ, είτε ακόμη γιατί επέλεξαν να χτίσουν αλλιώς τις «συμμαχίες» με τους επαγγελματικούς και κοινωνικούς φορείς, κατέληξαν στο εξής εύρημα: Aνέθεσαν την υλοποίηση των προγραμμάτων σε 15 ενδιάμεσους φορείς.
Εχρισαν τα Επιμελητήρια και τα ινστιτούτα των εθνικών κοινωνικών εταίρων συμπράττοντες φορείς και τους ανέθεσαν με μια μορφή outsourcing να εκτελέσουν τους διαγωνισμούς και να υλοποιήσουν τα προγράμματα.
Ολοι βρήκαν ένα στασίδι σε αυτούς τους «ενδιάμεσους» φορείς. Το ΤΕΕ, το Οικονομικό, το Βιομηχανικό και το Επαγγελματικό Επιμελητήριο, τα πέντε ινστιτούτα των κοινωνικών εταίρων, ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής – ΣΕΠΕ, ακόμη και η «Αποστολή» από την Εκκλησία της Ελλάδος.
Το πακέτο έργων επαγγελματικής κατάρτισης των ανέργων από το ΕΣΠΑ 2014-2021 ήταν μεγάλο, περίπου 300 εκατ. ευρώ, το σχήμα των ενδιάμεσων φορέων περίπλοκο και οι ενστάσεις, τόσο από την τότε αρμόδια ειδική γραμματέα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), Νίκη Δανδόλου, όσο και από την Υπηρεσία Κρατικών Ενισχύσεων, σοβαρές. Τουλάχιστον στην αρχή.
Γιατί στη συνέχεια, το ίδιο μοντέλο με τον μεγάλο αριθμό ενδιάμεσων φορέων προωθήθηκε και στην επόμενη προγραμματική περίοδο ΕΣΠΑ 2021-2024 με έγγραφο το οποίο συνυπογράφουν το 2023 ο γ.γ. ΕΣΠΑ, Δ. Σκάλκος, η ειδική γραμματέας του ΕΚΤ, Ν. Δανδόλου, και η τότε γενική γραμματέας Εργασίας, Αννα Στρατινάκη.
Σοβαρές διαφωνίες με το συγκεκριμένο μοντέλο, το οποίο το 2024 αφορούσε προγράμματα ύψους 120 εκατ. ευρώ, διατύπωσε τον Ιανουάριο του 2024 ρητά και η γενική διευθύντρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μπάρμπαρα Κάουφμαν. Εθεσε ζήτημα μη χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης των ταμείων της Ε.Ε. καθώς «εάν οι πόροι διοχετεύονταν απευθείας σε εκπαιδεύσεις, αντί σε πολλαπλούς συνεργαζόμενους φορείς, θα μπορούσε να εξασφαλιστεί χαμηλότερο κόστος». Tα προγράμματα κρίθηκαν μη επιλέξιμα και απεντάχθηκαν από το ΕΣΠΑ.
Παρότι στη συνέχεια η Γενική Διεύθυνση της Ε.Ε. θα εκφράσει την ικανοποίησή της για την αποδοχή των συστάσεων προς την Ελλάδα, αρνείται να συνεχίσει τη χρηματοδότηση των 7 από τις 22 προτεινόμενες δράσεις του τομεακού προγράμματος για το ανθρώπινο δυναμικό, αλλά εγκρίνει τη μεταφορά των υπόλοιπων 15 έργων στο νέο ΕΣΠΑ 2021-2027.
Η απάντηση των υπουργών Οικονομικών και Εργασίας
Σε κοινή ανακοίνωση που εξέδωσαν οι υπουργοί Οικονομικών και Εργασίας επισημαίνεται ότι «τα 14 από τα 15 έργα εντάχθηκαν στο ΕΣΠΑ 2021-2027, σύμφωνα με την οδηγία και έγκριση της Ε.Ε., ενώ τα 4 έργα συμπραττόντων φορέων προβλέφθηκε να χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους, στο πλαίσιο κατεύθυνσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στη βάση του μεταγενέστερου νόμου 5140/2024. Συνεπώς, οι μεταφορές των έργων έγιναν σε πλήρη συμμόρφωση με το εθνικό και το ενωσιακό δίκαιο με απόλυτη διαφάνεια» επισημαίνεται στην ανακοίνωση των Παπαθανάση-Κεραμέως.
Πάντως, μέχρι σήμερα δεν έχει υλοποιηθεί ούτε ένα από τα έργα που εντάχθηκαν με αποφάσεις των υπουργών Παπαθανάση και Κεραμέως στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).
Αναφορικά με την αλλαγή του μοντέλου των διαγωνισμών, οι δύο υπουργοί σημείωσαν τα εξής: «Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην επαγγελματική κατάρτιση είναι πάγια και διαχρονική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
»Σύμφωνα με το εθνικό και ενωσιακό πλαίσιο, το 2021 και το 2022 εντάχθηκαν από τα Υπουργεία Ανάπτυξης και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης μία σειρά από προγράμματα κατάρτισης. Η επιλογή των φορέων (επιστημονικών ινστιτούτων των κοινωνικών εταίρων, ενώσεων, επιμελητηρίων, επιστημονικών φορέων) έλαβε χώρα μέσω ανοικτών προσκλήσεων και σύμφωνα με τους κανόνες των κρατικών ενισχύσεων.
»Τα προγράμματα έληγαν τέλος Δεκεμβρίου 2023, ενώ είχαν ήδη συμβασιοποιηθεί με αναδόχους κατάρτισης δημιουργώντας νομικές δεσμεύσεις για το Ελληνικό Δημόσιο. Ως εκ τούτου και καθότι δεν είχε ολοκληρωθεί η υλοποίηση, έπρεπε να διασφαλιστεί η συνέχιση χρηματοδότησης των έργων λόγω σοβαρού κινδύνου έγερσης αξιώσεων αποζημίωσης κατά του Ελληνικού Δημοσίου».
efsyn.gr
