Οι Έλληνες κτηνοτρόφοι εκλιπαρούν για εμβόλια ώστε να σώσουν τα κοπάδια τους από την ευλογιά των προβάτων, οι Βρυξέλλες τα προσφέρουν δωρεάν, αλλά και η ελληνική κυβέρνηση δεν τα θέλει, προτιμώντας τη θανάτωση των μολυσμένων ζώων. Aυτά είναι πολύ κακά νέα για τους φίλους της φέτας, σχολιάζει το Politico.
Η ευλογιά των προβάτων είναι τόσο μεταδοτική που οι παγκόσμιοι κανονισμοί για την κτηνοτροφία επιβάλλουν τη μαζική σφαγή ολόκληρων κοπαδιών αμέσως μόλις εντοπιστεί έστω και ένα κρούσμα. Από το πρώτο περιστατικό, που εμφανίστηκε σε βόρεια περιοχή της Ελλάδας το 2024, οι αρχές έχουν θανατώσει περισσότερα από 470.000 ζώα και έχουν κλείσει περίπου 2.500 κτηνοτροφικές μονάδες σε ολόκληρη τη χώρα.
Ο κλάδος της κτηνοτροφίας στη χώρα βρίσκεται πλέον στα πρόθυρα κατάρρευσης – θέτοντας σε κίνδυνο το εμβληματικό λευκό τυρί, στο οποίο οι παραγωγοί διοχετεύουν το 80% του πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος της χώρας.
«Αν δεν υπάρξει άμεση αντίδραση, η φέτα θα γίνει είδος πολυτελείας», δήλωσε η Βάσω Φασούλα, κτηνοτρόφος στη Θεσσαλία, η οποία έχει περιορίσει τα 2.500 πρόβατά της για να τα προστατεύσει από τη μετάδοση της νόσου.
Υπάρχει εναλλακτική, αλλά η Ελλάδα αρνείται
Υπάρχει εναλλακτική σε όλη αυτή τη σφαγή: τα εμβόλια, τα οποία διατίθενται δωρεάν από τις Βρυξέλλες.
«Ο εμβολιασμός είναι το μόνο πρόσθετο μέτρο που μπορεί να σταματήσει την εμφάνιση νέων κρουσμάτων, να περιορίσει την περαιτέρω εξάπλωση στην υπόλοιπη Ελλάδα και να μειώσει τον αριθμό των ζώων που πρέπει να θανατωθούν», έγραψε πέρυσι προς την Αθήνα ο Επίτροπος Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι.
Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα απορρίψει αυτή την επιλογή, επικαλούμενη τις σοβαρές οικονομικές συνέπειες και τη ζημία στις εξαγωγές.
Η άρνηση να υιοθετηθούν μέτρα πρόληψης μεγάλης κλίμακας έχει εξοργίσει τους αγρότες και τροφοδοτεί περαιτέρω εντάσεις με τις Βρυξέλλες εν μέσω του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ θέτει σε κίνδυνο ένα από τα πιο φημισμένα ελληνικά εξαγωγικά προϊόντα.
Αγρότες και κτηνοτρόφοι μπλοκάρουν εθνικές οδούς σε ολόκληρη τη χώρα εδώ και 40 ημέρες, σε μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών, αναφέρει το Politico. Ο μαζικός εμβολιασμός συγκαταλέγεται στα αιτήματά τους και έχουν δηλώσει ότι δεν θα αποχωρήσουν από τα μπλόκα αν δεν ξεκινήσει η εμβολιαστική εκστρατεία.
Πίσω από την άρνηση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε εμβολιασμούς, σύμφωνα με τους επικριτές, κρύβονται όχι μόνο λανθασμένες προτεραιότητες, αλλά και η προσπάθεια συγκάλυψης της διαφθοράς.
Αντιεμβολιαστική στάση
Τα εμβόλια κατά της ευλογιάς των προβάτων θα ήταν δωρεάν, ωστόσο θα είχαν υψηλό κόστος.
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κωνσταντίνος Τσιάρας, δήλωσε ότι μια πανεθνική εκστρατεία εμβολιασμού θα οδηγούσε στην ταξινόμηση της Ελλάδας ως χώρας όπου η ευλογιά των προβάτων είναι ενδημική. Αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις εξαγωγές, δεδομένης της αγωνίας άλλων χωρών να κρατήσουν τον ιό μακριά από τα σύνορά τους.
«Οι επιστήμονές μας είναι ξεκάθαροι», είπε ο Κ. Τσιάρας τον Οκτώβριο. «Δεν συνιστούν τον εμβολιασμό. Οι αγρότες βρίσκονται σε δύσκολη θέση, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε άλλο από το να ακολουθήσουμε τις οδηγίες των επιστημόνων».
Αν και η ευλογιά των προβάτων σημαίνει περιορισμούς στις εξαγωγές ζώων – ο ιός μπορεί να επιβιώσει στο μαλλί έως και έξι μήνες – οι αποστολές επεξεργασμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως η φέτα, θα επηρεαστούν λιγότερο.
Η φέτα αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Η Ελλάδα παράγει πάνω από 97.000 τόνους φέτας ετησίως, εκ των οποίων τα δύο τρίτα εξάγονται. Το 2024, τα έσοδα από τις πωλήσεις φέτας έφτασαν σε επίπεδο ρεκόρ (785 εκατ. ευρώ).
Οι κτηνοτρόφοι αναφέρουν ότι η τιμή της φέτας έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά και θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο την άνοιξη, όταν η έλλειψη θα γίνει εμφανής. (Η φέτα που διατίθεται σήμερα στην αγορά έχει παραχθεί από γάλα προηγούμενων μηνών).
Ωστόσο, η κυβέρνηση παραμένει αμετακίνητη όσον αφορά τους εμβολιασμούς.
«Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην Ελλάδα», δήλωσε ο Χαράλαμπος Μπιλλίνης, πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και πρόεδρος της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς. «Και δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Αυτό είναι αλήθεια, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο κατά της ευλογιάς των προβάτων.
Επειδή η ασθένεια δεν είχε κυκλοφορήσει στην ΕΕ εδώ και δεκαετίες, οι φαρμακευτικές εταιρείες δεν ζήτησαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων να εγκρίνει εμβόλιο.
«Πρόκειται για μια συνηθισμένη κατάσταση για ζωονόσους που συνήθως δεν εμφανίζονται στην ΕΕ», ανέφερε στο Politico εκπρόσωπος της Κομισιόν σε email. «Κανένας κατασκευαστής δεν έχει οικονομικό κίνητρο να ζητήσει άδεια κυκλοφορίας, καθώς δεν αναμένει τη διάδοση συγκεκριμένων ασθενειών».
Οι Βρυξέλλες προτρέπουν την Ελλάδα να κάνει ό,τι και τη δεκαετία του ’80
Γι’ αυτόν το λόγο η ευρωπαϊκή νομοθεσία παρέχει στα κράτη μέλη της τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν εγκεκριμένα εμβόλια σε άλλες περιοχές του κόσμου όταν επανεμφανίζονται ζωονόσοι στην Ένωση. Τα αποθέματα της ΕΕ διαθέτουν άφθονες δόσεις τέτοιων εμβολίων και οι Βρυξέλλες προτρέπουν την Ελλάδα να επαναλάβει την επιτυχία της δεκαετίας του 1980, όταν χρησιμοποίησε το εμβόλιο για να καταστείλει μια επιδημία ευλογιάς των προβάτων.
«Η εμπειρία, η επιστήμη και η κτηνιατρική εμπειρογνωμοσύνη υποστηρίζουν περαιτέρω την ανάγκη να επανέλθει ο εμβολιασμός στην Ελλάδα τώρα», έγραψε ο Ολ. Βάρχελι σε επιστολή προς την ελληνική κυβέρνηση τον Οκτώβριο, την οποία είδε το Politico.
Εδώ προκύπτει μια θεμελιώδης διαφωνία. Όπως υποστήριξε ο καθηγητής Χ. Μπιλλίνης, η έκθεση των ζώων στον ιό μέσω του εμβολίου θα αύξανε τα θετικά τεστ, παρατείνοντας περαιτέρω τους εμπορικούς περιορισμούς, ενώ ο ιός θα μπορούσε να περιοριστεί με άλλους τρόπους.
Οι αγρότες διαφωνούν.
Η «σύνδεση» με το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ
«Αυτή η ασθένεια δεν φεύγει από την Ελλάδα, ήρθε για να μείνει και χωρίς εμβόλιο δεν πρόκειται να εξαφανιστεί», δήλωσε ο Γιώργος Τερζάκης, πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Μαγνησίας.
Είναι ένας από τους κτηνοτρόφους που υποστηρίζουν ότι ο σκεπτικισμός της κυβέρνησης απέναντι στα εμβόλια δεν έχει να κάνει τόσο με την επιστήμη όσο με την επιθυμία της να κρύψει τις πλήρεις επιπτώσεις ενός σκανδάλου που έχει πάρει διαστάσεις χιονοστιβάδας στον αγροτικό τομέα.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά δεκάδες υποθέσεις στις οποίες Έλληνες φέρονται να έλαβαν αγροτικές επιδοτήσεις από την ΕΕ για βοσκοτόπια που δεν τους ανήκαν ούτε είχαν μισθώσει, ή για ζώα που δεν τους ανήκαν, στερώντας έτσι από νόμιμους αγρότες και κτηνοτρόφους τις επιδοτήσεις που δικαιούνταν. Το Politico δημοσίευσε για πρώτη φορά την υπόθεση τον Φεβρουάριο.
«Αν τα ζώα μας είχαν εμβολιαστεί, ο αριθμός των δόσεων που θα χρησιμοποιούνταν θα αποκάλυπτε τον πραγματικό ζωικό πληθυσμό της χώρας», αναφέρει ο Γ. Τερζάκης. «Όλα γίνονται εξαιτίας του σκανδάλου».
Ερωτηθείς σχετικά, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, δήλωσε ότι η Αθήνα έχει «ακολουθήσει πιστά τις ευρωπαϊκές οδηγίες, οι οποίες είναι το αποτέλεσμα όλων των συστάσεων που, τελικά, οδήγησαν σε συγκεκριμένες αποφάσεις».
Πλημμύρες και επιδημίες
Καθώς η μόλυνση εξαπλώνεται, οικογένειες που επί γενιές ζουν με τα πρόβατα και τις κατσίκες τους τα βλέπουν να εξαφανίζονται μέσα σε μία ημέρα, θαμμένα σε μεγάλους λάκκους – συχνά στα ίδια τους τα χωράφια.
Κάποιοι έχουν καταφύγει σε παράνομους εμβολιασμούς. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι έχουν χρησιμοποιηθεί ένα εκατομμύριο παράνομες δόσεις, παραποιώντας τα επιδημιολογικά δεδομένα.
Η ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας, που παράγει το ένα τέταρτο των τροφίμων της χώρας, επλήγη από καταστροφικές πλημμύρες το 2023, ενώ την επόμενη χρονιά ακολούθησε έξαρση πανώλης αιγοπροβάτων και στη συνέχεια η ευλογιά.
«Η ασθένεια εξαπλώθηκε σαν φωτιά. Δεν είχαμε χρόνο να αντιδράσουμε», τονίζει ο Δημήτρης Παπαζιάκας, κτηνοτρόφος από ένα χωριό κοντά στη Λάρισα, εκ των ιδρυτών του Πανελληνίου Συλλόγου Πληγέντων Κτηνοτρόφων από Ευλογιά και Πανώλη. Στα μέσα Νοεμβρίου αναγκάστηκε να δει τα 350 πρόβατά του να θανατώνονται και να θάβονται έξω από το μαντρί του.
«Δεν μπορώ να θυμηθώ εκείνη τη μέρα χωρίς να αρχίσω να κλαίω ξανά», είπε.
Πηγή: Politico
