Ν.Βέρρας

Όπως έγινε γνωστό, σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science of The Total Environment αναλύθηκαν 75 αυγά από κοτέτσια σε Σέρρες, Μαγνησία, Βοιωτία, Αττική και Ηλεία και εντοπίστηκαν σε όλα τα δείγματα  λεγόμενες «αιώνιες χημικές ουσίες» (PFAS), οι οποίες δεν αποδομούνται ποτέ, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται στο περιβάλλον και τελικά να περνούν στην τροφική αλυσίδα. Σημειώνεται πως οι PFAS έχουν συνδεθεί με καρκίνο, βλάβες στο συκώτι και το ανοσοποιητικό, αλλά και με προβλήματα ανάπτυξης στα παιδιά. Στην Ελλάδα εντοπίστηκαν PFAS σε όλα τα δείγματα ενώ σε πάνω από τα μισά οι ουσίες ξεπερνούσαν τα επιτρεπόμενα όρια που έχει ορίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικότερα στην Ηλεία, κάθε δείγμα υπερέβη τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) για όλες τις ηλικιακές ομάδες.

Επίσης  καταγράφηκαν υπολείμματα φαρμάκων και έξι διαφορετικά φυτοφάρμακα και ανάμεσά τους ήταν το εντομοαπωθητικό DEET εντοπίστηκε σε όλα τα δείγματα, ενώ το οξολινικό οξύ ήταν το συχνότερα ανιχνευμένο φαρμακευτικό σκεύασμα. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η παρουσία PFAS στα ελληνικά αυγά συνιστά απειλή για τη δημόσια υγεία. Όπως υπογραμμίζουν, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να εντοπιστούν οι πηγές της μόλυνσης και να ληφθούν μέτρα προστασίας.

Δείτε αναλυτικά την έρευνα για τα ελληνικά αυγά εδώ

Τι είναι οι ουσίες PFAS και γιατί είναι επικίνδυνες για την υγεία μου;

Οι υπερφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες (PFAS), οι οποίες περιλαμβάνουν πάνω από 4 700 χημικές ουσίες, αποτελούν ομάδα ανθρωπογενών ουσιών που χρησιμοποιούνται ευρέως και συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου στους ανθρώπους και στο περιβάλλον. Οι ουσίες αυτές είναι γνωστές και ως «παντοτινά χημικά» καθώς είναι εξαιρετικά ανθεκτικές όταν βρίσκονται στο περιβάλλον και στους οργανισμούς. Μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα υγείας όπως βλάβη στο ήπαρ, παθήσεις του θυρεοειδούς, παχυσαρκία, προβλήματα γονιμότητας και καρκίνο.

ια τον γενικό πληθυσμό, οι πηγές PFAS περιλαμβάνουν το πόσιμο νερό, τα τρόφιμα, διαφορα προϊόντα απο βιομηχανίες ή προϊόντα που απευθύνονται σε καταναλωτές αλλά και τη σκόνη (EFSA, 2018). Όσον αφορά τα προϊόντα, οι ενώσεις αυτές έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως στην παραγωγή αντικολλητικών επικαλύψεων (π.χ. Teflon), αφρών πυρόσβεσης, υφασμάτων ανθεκτικών στους λεκέδες,  συσκευασιών τροφίμων και καλλυντικών, διαφόρων υφασμάτων για έπιπλα και ρούχα εξωτερικού χώρου, φυτοφαρμάκων ή άλλων φαρμακευτικών προϊόντων, χρωμάτων και άλλων. Με βάση τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, προς το παρόν, δεν υπάρχουν αρκετές πληροφορίες σχετικά με το ποια PFAS χρησιμοποιούνται, σε ποιες εφαρμογές και σε ποια επίπεδα.

Πιο συγκεκριμένα, οι πληροφορίες που υπάρχουν είναι οτι τα τρόφιμα, τα είδη ψαριών και τα οστρακοειδή αποτελούν σημαντικές πηγές έκθεσης σε PFAS. Τα ζώα που εκτρέφονται σε μολυσμένα εδάφη μπορούν να συσσωρεύουν PFAS στο κρέας, το γάλα και τα αυγά τους. Η άμεση έκθεση μπορεί επίσης να προέλθει μέσω δερμοκαλλυντικών (Ingelido et al., 2018, Danish EPA, 2018) ή μέσω του αέρα από ψεκασμούς και σκόνη από υφάσματα με επικάλυψη PFAS. Η έκθεση των καταναλωτών μπορεί επίσης να συμβεί μέσω άλλων οδών, όπως τα προϊόντα στίλβωσης και καθαρισμού δαπέδων, ξύλου, πέτρας και αυτοκινήτων. Στις ομάδες που ενδέχεται να εκτεθούν σε υψηλές συγκεντρώσεις PFAS περιλαμβάνονται οι εργαζόμενοι και οι άνθρωποι που τρώνε ή πίνουν νερό και τρόφιμα που έχουν μολυνθεί μέσω υλικών επαφής με τρόφιμα που έχουν υποστεί επεξεργασία με PFAS (Susmann et al., 2019).

Είναι τα PFAS επιβλαβή για τον άνθρωπο;

Οι άνθρωποι που είναι πιο επιρρεπείς σε αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία είναι εκείνοι με εκτεταμένη έκθεση στα PFAS, ιδιαίτερα οι ευάλωτες ομάδες όπως τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι. Με την πάροδο του χρόνου, τόσο οι άνθρωποι όσο και τα ζώα συσσωρεύουν PFAS στον οργανισμό τους. Το 2018, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) επανεκτίμησε τις τοξικότητες των PFOA και PFOS, με αποτέλεσμα να καθοριστούν σημαντικά χαμηλότερα όρια ασφαλείας (EFSA, 2018). Η εν λόγω αξιολόγηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού της Ευρώπης αναμένεται να υπερβεί το TWI λόγω της κατανάλωσης PFAS από τα τρόφιμα και το νερό.

Πρόσφατη έρευνα υπολόγισε ετήσιες δαπάνες που σχετίζονται με την υγεία ύψους 52-84 δισεκατομμυρίων ευρώ σε ολόκληρη την Ευρώπη (Nordic Council of Ministers, 2019). Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι δαπάνες αυτές μπορεί να είναι υποεκτιμημένες, καθώς οι εκτιμήσεις περιλαμβάνουν μόνο ένα περιορισμένο φάσμα προβλημάτων υγείας (όπως υψηλή χοληστερόλη, εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και καρκίνος) που συνδέονται με την έκθεση σε συγκεκριμένες παραλλαγές PFAS.

Επιπλέον, η μόλυνση με PFAS επηρεάζει αρνητικά τα οικοσυστήματα, οδηγώντας σε δαπάνες για την αποκατάσταση του εδάφους και των υδάτων. Επί του παρόντος, η εκτίμηση του εν λόγω κόστους αποδεικνύεται δύσκολη λόγω της απουσίας ολοκληρωμένων πληροφοριών σχετικά με την έκταση των μολυσμένων με PFAS περιοχών στην Ευρώπη και τις οικολογικές επιπτώσεις των PFAS.

Πολλές εργαστηριακές μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι οι υψηλές συγκεντρώσεις PFOA και PFOS μπορούν να προκαλέσουν αναπαραγωγικά και αναπτυξιακά, ηπατικά και νεφρικά και ανοσολογικά προβλήματα. Επιπλέον, μπορούν να προκαλέσουν κακοήθειες. Τα πιο σταθερά ευρήματα που βασίζονται σε μελέτες σε ανθρώπους είναι τα αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης. Άλλες μελέτες δείχνουν επιδράσεις στο βάρος γέννησης των βρεφών, δυσμενείς επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα, καρκίνο (για το PFOA) και επιδράσεις στις θυρεοειδικές ορμόνες (για το PFOS).

πληροφορίες Ελεύθερος Τύπος