Με την αντιπυρική περίοδο να πλησιάζει, οι αρχές θέτουν σε εφαρμογή τα μέτρα πρόληψης για τα ακαθάριστα οικόπεδα, τα οποία θεωρούνται ένας από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση και εξάπλωση πυρκαγιών. qΣημαντικές αλλαγές τίθενται σε ισχύ από την 1η Απριλίου 2026 σχετικά με την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των μέτρων πρόληψης πυρκαγιών.
Με τον νόμο 5281/2026 θεσπίζεται ένα πιο αυστηρό σύστημα ελέγχων, δηλώσεων και κυρώσεων, ενώ παράλληλα ενεργοποιείται η διαδικασία δήλωσης καθαρισμού μέσω του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών.
Οι νέες ρυθμίσεις εντάσσονται στη συνολική αναμόρφωση του πλαισίου πολιτικής προστασίας για την πρόληψη και αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών και άλλων καταστροφών.
Σύμφωνα με το άρθρο 43 του νόμου 5281/2026, οι υπόχρεοι θα πρέπει να προχωρούν στον καθαρισμό των οικοπέδων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους.
Οι ιδιοκτήτες και χρήστες των χώρων οφείλουν να διατηρούν το οικόπεδο καθαρό μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος εκδήλωσης ή εξάπλωσης πυρκαγιάς.
Ποιοι πρέπει να κινητοποιηθούν
Η υποχρέωση δεν αφορά μόνο τους τίτλους ιδιοκτησίας. Ως υπόχρεοι ορίζονται νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές ακάλυπτων χώρων που βρίσκονται:
- Εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων.
- Εντός ορίων οικισμών (με ή χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο).
- Σε απόσταση 100 μέτρων από τα ανωτέρω όρια (με ενημέρωση της δασικής υπηρεσίας) και σε εκτός σχεδίου γεωτεμαχίων με κτίσμα.
Το «πλάνο» καθαρισμού
Ο στόχος είναι η απομάκρυνση κάθε καύσιμης ύλης.
Συγκεκριμένα, απαιτείται:
- Υλοτομία ξερών δέντρων και κοπή κλαδιών που ακουμπούν σε κτίσματα.
- Καθαρισμός εδάφους από φυλλόστρωμα, ξερά χόρτα και κλαδιά.
- Αποκλάδωση στη βάση των δέντρων και αραίωση θάμνων.
- Απομάκρυνση κάθε εγκαταλελειμμένου εύφλεκτου υλικού και απορριμμάτων.
- Εξαίρεση: Οι διαμορφωμένοι, συντηρημένοι κήποι.
Υπεύθυνη δήλωση
Οι υπόχρεοι, έως τη 15η Ιουνίου, οφείλουν να προβούν στην υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, στο οποίο θα δηλώσουν τις εργασίες που πραγματοποίησαν για τον καθαρισμό των οικοπέδων τους.
Πρόστιμα
Στους υπόχρεους που δεν υποβάλλουν τη δήλωση, επιβάλλεται :
α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ εάν δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,
β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ εάν έχουν προβεί σε καθαρισμό.
Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.
Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση, η δήλωση υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στο οικείο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία και αποστέλλονται με επιμέλειά τους στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ.
Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στον/στους υπόχρεους από τον Δήμο:
α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ κα και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και
β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.
