Θανάσης Κουκάκης
Η συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Mercosur ανοίγει ένα νέο, σύνθετο κεφάλαιο για την ελληνική οικονομία, δημιουργώντας ένα τοπίο με ξεκάθαρους νικητές αλλά και δυνητικά μεγάλους χαμένους. Από τη μία πλευρά, εξαγωγικοί κλάδοι με ισχυρό αποτύπωμα ποιότητας και ταυτότητας – όπως το ελαιόλαδο, οι ελιές, η φέτα, τα φρούτα και άλλα προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας – αποκτούν πρόσβαση σε μια τεράστια αγορά εκατομμυρίων καταναλωτών, απαλλαγμένη από υψηλούς δασμούς και σύνθετα τελωνειακά εμπόδια. Από την άλλη, η ελληνική κτηνοτροφία και ευρύτερα τμήματα του πρωτογενούς τομέα βρίσκονται αντιμέτωπα με τον σκληρό ανταγωνισμό φθηνών εισαγωγών από τη Λατινική Αμερική, που απειλούν να συμπιέσουν τιμές και εισοδήματα. Το εμπορικό άνοιγμα υπόσχεται ανάπτυξη, αλλά ταυτόχρονα δοκιμάζει τις αντοχές ενός παραγωγικού μοντέλου που εδώ και χρόνια αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην εξωστρέφεια και την προστασία.
Το Dnews.gr «χαρτογραφεί» μέσα από ερωτήσεις και απαντήσεις το ποιοι αναδεικνύονται νικητές και ποιοι κινδυνεύουν να βρεθούν στους χαμένους από τη συμφωνία της Ελλάδας και της ΕΕ με τη Mercosur.
1. Τι είναι το deal ΕΕ–Mercosur και γιατί αφορά άμεσα την Ελλάδα;
Πρόκειται για συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που καταργεί πάνω από το 90% των δασμών μεταξύ ΕΕ και χωρών της Mercosur. Για την Ελλάδα σημαίνει ευκολότερη πρόσβαση σε μια μεγάλη αγορά, αλλά και αυξημένο ανταγωνισμό στην εγχώρια αγορά.
2. Ποιοι θεωρούνται οι μεγάλοι «νικητές» σε εθνικό επίπεδο;
Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις, κυρίως μικρές και μεσαίες, που σήμερα δυσκολεύονται να πουλήσουν εκτός ΕΕ λόγω υψηλών δασμών και γραφειοκρατίας. Η συμφωνία μειώνει το κόστος και απλοποιεί τις διαδικασίες.
3. Ποια ελληνικά προϊόντα έχουν τις μεγαλύτερες ευκαιρίες;
Ελαιόλαδο, ελιές, φέτα, άλλα τυριά, ακτινίδια, ροδάκινα, μαστίχα και κρόκος. Πρόκειται για προϊόντα υψηλής ποιότητας, που μπορούν να απευθυνθούν σε μεσαία και ανώτερα εισοδήματα στις μεγάλες πόλεις της Λατινικής Αμερικής.
4. Κερδίζουν όλοι οι αγρότες από τη συμφωνία;
Όχι. Κερδισμένοι είναι όσοι παράγουν εξαγώγιμα, επώνυμα και πιστοποιημένα προϊόντα. Αντίθετα, όσοι ανταγωνίζονται κυρίως στο κόστος και απευθύνονται στην εσωτερική αγορά είναι πιο εκτεθειμένοι.
5. Ποιος κλάδος εμφανίζεται ως ο μεγάλος χαμένος;
Η ελληνική κτηνοτροφία, ιδιαίτερα το βόειο κρέας. Οι δασμοί στις εισαγωγές από Mercosur μειώνονται δραστικά, επιτρέποντας φθηνό κρέας από χώρες με χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
6. Γιατί κινδυνεύουν περισσότερο οι Έλληνες κτηνοτρόφοι;
Επειδή ήδη πιέζονται από το κόστος ενέργειας και ζωοτροφών και δεν μπορούν εύκολα να ανταγωνιστούν τις τεράστιες μονάδες της Λατινικής Αμερικής σε τιμές.
7. Τι συμβαίνει με τα προϊόντα ΠΟΠ; Είναι νικητές ή χαμένοι;
Μερικώς νικητές. Είκοσι ελληνικά ΠΟΠ προστατεύονται ονομαστικά στη Mercosur, γεγονός θετικό. Ωστόσο, υπάρχουν φόβοι για απομιμήσεις και «βαφτίσια», ειδικά στο μεταβατικό στάδιο για προϊόντα όπως η φέτα.
8. Υπάρχουν κλάδοι που μένουν ουδέτεροι;
Ναι. Το ελληνικό κρασί και η ιχθυοκαλλιέργεια δεν θεωρούν τη Mercosur αγορά πρώτης προτεραιότητας. Όχι επειδή υστερούν, αλλά επειδή σήμερα έχουν καλύτερες αποδόσεις σε άλλες αγορές.
9. Οι καταναλωτές στην Ελλάδα τι κερδίζουν;
Χαμηλότερες τιμές σε ορισμένα εισαγόμενα προϊόντα, κυρίως κρέας. Ωστόσο, αυτό συνοδεύεται από ανησυχίες για τα πρότυπα παραγωγής και ασφάλειας.
10. Υπάρχουν δικλίδες ασφαλείας για τους χαμένους;
Ναι. Η συμφωνία προβλέπει ρήτρες διασφάλισης, που επιτρέπουν την επαναφορά δασμών ή τον περιορισμό εισαγωγών αν υπάρξει απότομη αύξηση ή κατάρρευση τιμών.
11. Ποιος ρόλος παίζει η ΚΑΠ και η ευρωπαϊκή στήριξη;
Η Κομισιόν έχει προαναγγείλει πακέτο στήριξης 45 δισ. ευρώ. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν τα χρήματα θα δοθούν απλώς ως αποζημίωση ή αν θα βοηθήσουν σε ουσιαστική αναδιάρθρωση της παραγωγής.
12. Τελικά, είναι θετικό ή αρνητικό το deal για την Ελλάδα;
Είναι ευκαιρία, αλλά όχι για όλους και όχι αυτόματα. Νικητές θα είναι όσοι επενδύσουν σε ποιότητα, εξωστρέφεια και στρατηγική. Χαμένοι κινδυνεύουν να βρεθούν όσοι μείνουν εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό κόστους χωρίς επαρκή προστασία και προσαρμογή.
www.dnews.gr
