Με το βλέμμα στραμμένο στις διεθνείς εξελίξεις και στις αναταράξεις που καταγράφονται στις αγορές ενέργειας, η κυβέρνηση επεξεργάζεται ένα πλέγμα στοχευμένων παρεμβάσεων, έτοιμο να ενεργοποιηθεί, εφόσον η κρίση αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά, και μεταφερθεί με ένταση στις τελικές τιμές καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το βασικό ζητούμενο είναι να αποτραπεί ένα νέο πληθωριστικό σοκ που θα διαβρώσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, και θα εκτροχιάσει τις προβλέψεις του προϋπολογισμού.
Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι, αν η άνοδος στις διεθνείς τιμές παγιωθεί, η πίεση θα μεταφερθεί άμεσα στην αντλία και στους λογαριασμούς ρεύματος, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις στην κατανάλωση, στο κόστος παραγωγής και τελικά στην αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας.
Fuel Pass ξανά στο προσκήνιο
Το πρώτο εργαλείο που εξετάζεται είναι η επαναφορά ενός μηχανισμού τύπου Fuel Pass, δηλαδή επιδότησης καυσίμων με αυστηρά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Σε αντίθεση με τα οριζόντια μέτρα της περιόδου 2022–2023, το νέο μοντέλο –εφόσον ενεργοποιηθεί– θα είναι σαφώς πιο στοχευμένο. Στόχος είναι να περιοριστεί το δημοσιονομικό κόστος και να κατευθυνθεί η ενίσχυση κυρίως:
- σε νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος,
- σε επαγγελματίες οδηγούς και αυτοαπασχολούμενους που εξαρτώνται από την μετακίνηση,
- σε κατοίκους νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, όπου το κόστος μεταφοράς επιβαρύνει περαιτέρω τις τιμές.
Η εμπειρία των προηγούμενων ετών έδειξε ότι τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να συγκρατήσουν μέρος της πίεσης στην αντλία, χωρίς ωστόσο να εξαλείφουν πλήρως τις αυξήσεις, όταν η διεθνής τιμή του πετρελαίου, παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι πρόκειται για «δίχτυ ασφαλείας» και όχι για μόνιμη λύση, καθώς η τελική διαμόρφωση των τιμών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις διεθνείς αγορές.
Νέες επιδοτήσεις στο ρεύμα υπό προϋποθέσεις
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η επαναφορά επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον η άνοδος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου συμπαρασύρει τις τιμές χονδρικής.
Το σενάριο προβλέπει μηχανισμό αυτόματης παρέμβασης με κρατική επιδότηση ανά κιλοβατώρα, ώστε να απορροφάται μέρος της αύξησης, πριν αυτή φτάσει στον τελικό καταναλωτή. Ήδη οι τιμές στα ολλανδικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου (TTF) κατέγραψαν άνοδο στα 43,6 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ένδειξη της αυξημένης νευρικότητας στις αγορές.
Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τις διεθνείς ροές φυσικού αερίου σημαίνει ότι κάθε διαταραχή στη Μέση Ανατολή μεταφέρεται ταχύτατα στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το ζήτημα αναμένεται να κυριαρχήσει στις συζητήσεις του προσεχούς Eurogroup, όπου θα εξεταστούν οι ευρωπαϊκές αντοχές απέναντι σε ένα ενδεχόμενο νέο κύμα ενεργειακής αστάθειας.
«Επιταγή ακρίβειας» για τα ευάλωτα νοικοκυριά
Ως τρίτη γραμμή άμυνας εξετάζεται το ενδεχόμενο χορήγησης νέας «επιταγής ακρίβειας» σε χαμηλοσυνταξιούχους, ανέργους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, σε περίπτωση που ο πληθωρισμός επιταχυνθεί και καταγραφεί νέο κύμα ανατιμήσεων σε βασικά αγαθά και τρόφιμα.
Στελέχη του Υπουργείου Οικονομικών διευκρινίζουν ότι η ενεργοποίηση μιας τέτοιας παρέμβασης θα εξαρτηθεί από:
- τη διάρκεια και την ένταση της διεθνούς κρίσης,
- την πορεία του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες,
τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Προτεραιότητα, όπως τονίζουν, παραμένει η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας και της επενδυτικής αξιοπιστίας της χώρας.
Μνήμη 2022 και κόστος παρεμβάσεων
Το οικονομικό επιτελείο υπενθυμίζει ότι κατά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ενεργοποιήθηκε ένα εκτεταμένο πακέτο στήριξης –μεταξύ άλλων το Fuel Pass, το Market Pass και γενναίες επιδοτήσεις ρεύματος– το οποίο ξεπέρασε συνολικά τα 850 εκατ. ευρώ.
Η τότε εμπειρία λειτούργησε ως «οδηγός» για τον σχεδιασμό των σημερινών σεναρίων. Ωστόσο, το μήνυμα που εκπέμπεται αυτή τη στιγμή είναι καθησυχαστικό: «Δεν υπάρχει λόγος πανικού», τονίζουν αρμόδια στελέχη, επισημαίνοντας ότι η κατάσταση παρακολουθείται στενά και ότι η Ελλάδα παραμένει, προς το παρόν, σε απόσταση από την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων.
Παρά ταύτα, οι μηχανισμοί είναι έτοιμοι να ενεργοποιηθούν εάν η πολεμική σύρραξη στο Ιράν λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις και προκαλέσει μια νέα, γενικευμένη ενεργειακή κρίση. Το στοίχημα για την κυβέρνηση είναι διπλό: να στηρίξει αποτελεσματικά τα πιο ευάλωτα στρώματα, χωρίς να διακινδυνεύσει τη δημοσιονομική ισορροπία και την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας.
zougla.gr
