«Ήρεμα νερά» και δηλώσεις προθέσεων για λύση στη βάση του διεθνούς δικαίου στα ελληνοτουρκικά είχε το μενού των δηλώσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στις δηλώσεις τους που δεν προέβλεπαν ερωτήσεις, προς αποφυγή εκπλήξεων, Μητσοτάκης και Ερντογάν φρόντισαν να θίξουν όλα τα ζητήματα που ήθελε να ακούσει το ακροατήριο της Αθήνας και της Άγκυρας, ώστε η συνάντηση να μην θεωρηθεί ότι «χαϊδεύει αυτιά». Τα ακανθώδη ζητήματα ωστόσο, όπως τα χαρακτήρισε ο Ερντογάν, ήταν στις δηλώσεις πολύ καλά προετοιμασμένα με τους δύο ηγέτες να διαβάζουν τις δηλώσεις τους, ώστε να μην υπάρξει κίνδυνος εκτροχιασμού της συζήτησης και να μπορέσουν να ειπωθούν όλα.
Ο Μητσοτάκης
Ο Μητσοτάκης από την πλευρά του μίλησε εμμέσως για την ανάγκη άρσης του casus belli, λέγοντας πως «είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική στις μεταξύ μας σχέσεις».
Υποστήριξε ότι η ελληνική θέση στο Κυπριακό παραμένει σαφής και «οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας ώστε να επανεκκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος από κει που διεκόπη το 2017. Σε μία διαδικασία η οποία βεβαίως πρέπει να κινείται πάντα στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας».
Για τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης ο Έλληνας πρωθυπουργός επέμεινε ότι το καθεστώς τους προσδιορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία προβλέπει ρητά ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική αποκλείοντας κάθε άλλη ερμηνεία».
Ενώ υπενθύμισε ότι η μόνη ελληνοτουρκική διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοκτικού οργάνου είναι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Ο Ερντογάν
Από την πλευρά του ο Ερντογάν υποστήριξε όσον αφορά το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο πως τα προβλήματα αν και ακανθώδη δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου «αρκεί να υπάρχει καλή θέληση, εποικοδομητικός διάλογος και βούληση για λύση».
Την ίδια στιγμή έκανε λόγο για «τουρκική μειονότητα της Δυτικής Θράκης» και αναφερόμενος εμμέσως πλην σαφώς στο SAFE υποστήριξε πως «ως Τουρκία θεωρούμε ότι η συμμετοχή μας στις αμυντικές πρωτοβουλίες που έχουν ξεκινήσει πρόσφατα στην Ευρώπη είναι προς το κοινό μας συμφέρον».
Ο διάλογος, οι λύσεις, ο Βενιζέλος και ο Κεμάλ
Ο Ερντογάν έκλεισε τις δηλώσεις του λέγοντας πως «ως δύο γείτονες και σύμμαχοι, με μια αντίληψη ότι τα πάντα θα λυθούν με τον διάλογο, πιστεύω ότι πρέπει να διατηρήσουμε ανοιχτούς τους διαύλους διαλόγου με βάση τη συνεργασία».
Ενώ ο Μητσοτάκης υποστήριξε πως «η μοίρα μας όρισε να ζούμε στην ίδια γειτονιά. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία. Μπορούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο, επιλέγοντας τη σύγκλιση, τον διάλογο και την πίστη στο Διεθνές Δίκαιο. Ώστε με αίσθημα ευθύνης να χτίσουμε ένα αύριο ειρήνης, προόδου και ευημερίας για τις χώρες μας. Να τιμήσουμε την παρακαταθήκη του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Κεμάλ Ατατούρκ».
Ήρεμα νερά ευαγγελίζεται και το κοινό ανακοινωθέν
Στο Κοινό ανακοινωθέν του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας επισημαίνεται μεταξύ άλλων πως:
-Η Τουρκία και η Ελλάδα τόνισαν για άλλη μια φορά ότι είναι αποφασισμένες να προωθήσουν τις φιλικές σχέσεις και την καλή γειτονία, τον αμοιβαίο σεβασμό, την ειρηνική συνύπαρξη και την κατανόηση, σύμφωνα με τη «Διακήρυξη της Αθήνας», η οποία υπογράφηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2023, κατά τη διάρκεια της 5ης συνεδρίασης του Συμβουλίου Συνεργασίας. Οι δύο χώρες δεσμεύονται να προωθήσουν περαιτέρω τις διμερείς σχέσεις και να διευρύνουν τους τομείς συνεργασίας.
-Η Τουρκία και η Ελλάδα επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να βελτιώσουν τους αποτελεσματικούς διαύλους και μηχανισμούς επικοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, καθώς και να εξαλείψουν αδικαιολόγητες πηγές έντασης, προκειμένου να αποφευχθεί η πιθανή κλιμάκωση και οι κίνδυνοι για την επιτυχή διαχείριση των διμερών σχέσεών τους.
– Και οι δύο πλευρές επανέλαβαν ότι η επέκταση της διμερούς συνεργασίας, με πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, θα ενισχύσει περαιτέρω την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία στην περιοχή και θα τονώσει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.
-Η Τουρκία και η Ελλάδα επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να συνεργαστούν εποικοδομητικά στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ ως δύο σύμμαχοι, μεταξύ άλλων και ενόψει της Συνόδου Κορυφής της Άγκυρας που θα πραγματοποιηθεί στις 7-8 Ιουλίου 2026 στην Τουρκία.
– Οι δύο πλευρές αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τις σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ.
-Οι δύο χώρες συμφώνησαν να επεκτείνουν τη συνεργασία τους σε διεθνείς οργανισμούς και, στο μέτρο του δυνατού, να υποστηρίξουν αμοιβαία τις υποψηφιότητές τους σε διεθνείς πλατφόρμες.
-Οι δύο ηγέτες είχαν επίσης μια ολοκληρωμένη ανταλλαγή απόψεων σχετικά με διμερή ζητήματα, περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις. Συμφώνησαν να διατηρήσουν τη δυναμική του πολιτικού διαλόγου, της θετικής ατζέντας/του κοινού σχεδίου δράσης και των συζητήσεων για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Διπλωματική τελετουργία
Με αναλυτές να σημειώνουν μετά τη συνάντηση ότι υπήρξε «πολύ διπλωματική τελετουργία για το τίποτα», υποστηρίζοντας πως παρακολουθήσαμε μία ακόμα συνάντηση που έγινε απλά για να γίνει.
Εκτιμούν δε ότι ο πολιτικός διάλογος δεν θα φτάσει να γίνει ένας μηχανισμός πρωτοβουλιών για λύση της ελληνοτουρκικής διαφοράς, αλλά θα παγιωθεί ως ένας μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων, προκειμένου αυτές να μην φτάνουν να εξελίσσονται σε επεισόδια.
Και αν και αναγνωρίζουν ότι τα «ήρεμα νερά» είναι εξαιρετικής σημασίας και δεν πρέπει να θεωρούνται δεδομένα, σημειώνουν ωστόσο πως χωρίς τις λύσεις η ηρεμία δεν μπορεί να έχει διάρκεια.
Με Τραμπ δεν γίνεται συζήτηση για Χάγη
Την ίδια στιγμή ωστόσο διπλωμάτες σχολίαζαν στο in πως σε μία περίοδο γεωπολιτικής ρευστότητας και τοξικού περιβάλλοντος, ούτε η Αθήνα ούτε η Άγκυρα θεωρούν πως μπορούν να μιλήσουν για λύσεις και προσφυγή στη Χάγη. Σημειώνοντας πως ο στόχος είναι οι χαμηλοί τόνοι και να κρατηθούν τα ελληνοτουρκικά μακριά από το ραντάρ του αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ. Αφού ενδεχόμενη παρέμβαση του θα μπορούσε να έχει απρόβλεπτα αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές.
Η ενέργεια
Κάποιοι ωστόσο θεωρούν ότι ενώ το κοινό ανακοινωθέν αναφέρεται στην ενεργειακή συνεργασία σημειώνοντας ότι «και οι δύο χώρες εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να αξιολογήσουν τις υφιστάμενες ευκαιρίες συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας -ιδίως στον τομέα της διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας- με στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας», ωστόσο δεν έγινε καμία αναφορά στο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και την αντίδραση της Τουρκίας. Ανεξάρτητα από την τελική στάση της Κύπρου στο έργο, όπως έλεγαν θα έπρεπε να έχει τεθεί το ζήτημα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και της μη παρεμπόδισης τους στην Άγκυρα.
Τσάι και συμπάθεια
Κυβερνητικές πηγές αναφέρονταν στο θετικό κλίμα και σημείωναν ότι «τέθηκαν όλα τα ζητήματα που έχουν προκαλέσει διαφωνίες ανάμεσα στις δύο χώρες».
Στο τέλος πάντως αυτό που έμεινε ήταν η εντύπωση δύο παράλληλων μονολόγων, που Μητσοτάκης και Ερντογάν άκουγαν ο ένας τον άλλο να λέει αυτά που θεωρούσαν ότι έπρεπε να πουν ο καθένας για το δικό του ακροατήριο, με μόνο θετικό ότι είχαν συμφωνήσει εκ προοιμίου να μην διασταυρώσουν τα ξίφη τους, γιατί δεν συμφέρει κανένα την παρούσα στιγμή. Με τις δηλώσεις να θυμίζουν μία καλά σχεδιασμένη χορογραφία.
Μία συνάντηση εθιμοτυπικόυ χαρακτήρα, από αυτές που πρέπει να γίνονται, αλλά τελικά δεν δίνουν ειδήσεις.
Και πέραν αυτού ουδέν…
Με τα προβλήματα να έχουν αποδείξει πως όσο παραμένουν τόσο τείνουν να δημιουργούν τετελεσμένα και νέες αμφισβητήσεις, καθώς ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ των λύσεων, αλλά της παγίωσης διεκδικήσεων, όπως αυτές που προβάλλει η Τουρκία.
Και τα ουσιαστικά βήματα να είναι ακόμα πολύ νωρίς για να γίνουν, αν γίνουν ποτέ…
in.gr
