Μια απλή εξέταση αίματος ενδέχεται στο μέλλον να μπορεί να προβλέψει πότε θα ξεκινήσουν τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ, προσφέροντας πολύτιμο χρόνο για έγκαιρη παρέμβαση και καλύτερο σχεδιασμό κλινικών δοκιμών.
Ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις ανέπτυξαν ένα νέο μοντέλο που, βασιζόμενο σε έναν συγκεκριμένο βιοδείκτη στο αίμα, μπορεί να εκτιμήσει με ακρίβεια τριών έως τεσσάρων ετών πότε ένα άτομο είναι πιθανό να εμφανίσει τα πρώτα συμπτώματα της νόσου. Η μελέτη τους δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine.
Παρότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική θεραπεία, η δυνατότητα πρόβλεψης της έναρξης των συμπτωμάτων θα μπορούσε να συμβάλει στην καθυστέρηση ή και τη μείωση της βαρύτητάς τους.
Η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε στη μέτρηση της πρωτεΐνης p-tau217 στο πλάσμα του αίματος. Πρόκειται για έναν βιοδείκτη που αντανακλά τη συσσώρευση των παθολογικών πρωτεϊνών αμυλοειδούς και tau στον εγκέφαλο, βασικά χαρακτηριστικά της νόσου Αλτσχάιμερ.
Όπως εξηγεί η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Suzanne E. Schindler, MD, PhD: «Η εργασία μας δείχνει τη δυνατότητα χρήσης εξετάσεων αίματος, οι οποίες είναι σημαντικά φθηνότερες και πιο προσβάσιμες από τις απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου ή τις εξετάσεις εγκεφαλονωτιαίου υγρού, για την πρόβλεψη της έναρξης των συμπτωμάτων της νόσου Αλτσχάιμερ. Βραχυπρόθεσμα, αυτά τα μοντέλα θα επιταχύνουν την έρευνα και τις κλινικές δοκιμές μας. Τελικά, ο στόχος είναι να μπορούμε να ενημερώνουμε μεμονωμένους ασθενείς για το πότε είναι πιθανό να εμφανίσουν συμπτώματα, ώστε οι ίδιοι και οι γιατροί τους να καταρτίσουν ένα σχέδιο πρόληψης ή επιβράδυνσης».
Η ηλικία παίζει καθοριστικό ρόλο
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ηλικία επηρεάζει σημαντικά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την αύξηση της πρωτεΐνης p-tau217 έως την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Για παράδειγμα:
- Αν τα επίπεδα αυξάνονταν στην ηλικία των 60 ετών, τα συμπτώματα εμφανίζονταν κατά μέσο όρο περίπου 20 χρόνια αργότερα.
- Αντίθετα, όταν η αύξηση καταγραφόταν στα 80 έτη, τα συμπτώματα εκδηλώνονταν περίπου 11 χρόνια μετά.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι ο νεότερος εγκέφαλος μπορεί να «αντέχει» περισσότερο τις παθολογικές αλλαγές, ενώ στους μεγαλύτερους η εκδήλωση συμπτωμάτων έρχεται ταχύτερα, ακόμη και με χαμηλότερα επίπεδα βλάβης.
Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Kellen K. Petersen, PhD, εξηγεί με μια χαρακτηριστική παρομοίωση: «Τα επίπεδα αμυλοειδούς και tau μοιάζουν με τους δακτυλίους ενός δέντρου. Αν γνωρίζουμε πόσους δακτυλίους έχει, γνωρίζουμε και την ηλικία του. Αποδεικνύεται ότι το αμυλοειδές και η tau συσσωρεύονται με σταθερό μοτίβο και η ηλικία κατά την οποία γίνονται θετικά προβλέπει έντονα πότε κάποιος θα εμφανίσει συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ. Διαπιστώσαμε ότι αυτό ισχύει και για την πρωτεΐνη p-tau217 στο πλάσμα».
Πιο στοχευμένες κλινικές δοκιμές στο μέλλον
Το μοντέλο φάνηκε να λειτουργεί αποτελεσματικά και με διαφορετικές διαγνωστικές πλατφόρμες μέτρησης της p-tau217, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία και τη δυνατότητα ευρύτερης εφαρμογής του.
Σύμφωνα με τον Δρα Petersen, «αυτά τα μοντέλα θα μπορούσαν να καταστήσουν τις κλινικές δοκιμές πιο αποδοτικές, εντοπίζοντας άτομα που είναι πιθανό να εμφανίσουν συμπτώματα μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Με περαιτέρω βελτίωση, αυτές οι μεθοδολογίες έχουν τη δυνατότητα να προβλέπουν την έναρξη των συμπτωμάτων με τέτοια ακρίβεια ώστε να χρησιμοποιούνται στην ατομική κλινική φροντίδα».
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο συνδυασμός της p-tau217 με άλλους αιματολογικούς βιοδείκτες που σχετίζονται με τη γνωστική έκπτωση θα μπορούσε στο μέλλον να βελτιώσει ακόμη περισσότερο την ακρίβεια των προβλέψεων.
Συμπέρασμα
Αν και η εφαρμογή σε ευρεία κλινική πράξη απαιτεί περαιτέρω μελέτες, τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για μια νέα εποχή στην πρόληψη της νόσου Αλτσχάιμερ, όπου μια απλή εξέταση αίματος θα μπορούσε να λειτουργεί ως «ρολόι» που μετρά αντίστροφα την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
ygeiamou.gr
