Στα πλαίσια της εφετινής ανασκαφικής περιόδου του 5ετούς ερευνητικού προγράμματος στο Κλειδί Κάτω Σαμικού Ηλείας (2022 – 2026) ήλθαν στο φως νέα στοιχεία, για το μνημειακό οικοδόμημα, που ανακαλύφθηκε το 2022.
Κατά την διάρκεια της ανασκαφής αποκαλύφθηκε ναόσχημο κτήριο καθ’ όλο το μήκος του (28 Χ 9,50 μ.). Ο ναός αποτελείται από δύο μεγάλους εσωτερικούς χώρους, ο καθ’ ένας με δύο εσωτερικούς κίονες στο άξονά του και από δύο προδόμους με δύο κίονες εν παραστάσει στις δύο όψεις του. Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, πρόκειται για έναν διπλό ναό που χρονολογείται πιθανότατα στον 6ο αιώνα π.Χ.
Φαίνεται ότι γύρω στο 300 π.Χ. / αρχές του 3ου αι. π.Χ. η στέγη του αφαιρείται και οι κεραμίδες διαστρώνονται στο εσωτερικό του κτηρίου καλύπτοντας το αρχικό επίπεδο χρήσης, ενώ θεωρείται πιθανόν ότι το κτήριο εγκαταλείφθηκε την περίοδο αυτή.
Στην δεύτερη αίθουσα, επάνω στο δάπεδο βρέθηκαν τα θραύσματα αρχαϊκού μαρμάρινου περιρραντηρίου διαμέτρου περίπου 1 μ. Πρόκειται για σκεύος τελετουργικού καθαρισμού που μιμείται χάλκινη λεκάνη και είχε επισκευασθεί ήδη στην αρχαιότητα, όπως φανερώνουν οι μεταλλικοί σύνδεσμοι που συγκρατούν τα θραυσμένα τμήματά του. Μαζί με το θραύσμα που ανακαλύφθηκε το 2022, το εντυπωσιακό σκεύος μπορεί πλέον να αποκατασταθεί σχεδόν στο σύνολό του.
Σημαντικό εύρημα της φετινής ανασκαφής είναι χάλκινο έλασμα, που πιθανώς ήταν ανηρτημένο σε τοίχο του ναού. Η απεικονιστική διαγνωστική εξέταση του αντικειμένου φανέρωσε ότι η μία όψη της χάλκινης πλάκας διασώζει μεγάλη επιγραφή, η οποία αναμένεται ότι θα αποκαλυφθεί πλήρως κατά την συντήρησή της στο εργαστήριο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας.
Επίσης, αποκαλύφθηκε και τεκμηριώθηκε η πορεία ισχυρού τοίχου, που είχε εντοπίσει ήδη ο W. Dörpfeld στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο τοίχος πιθανώς αποτελεί το βόρειο άκρον του περιβόλου του ιερού του Ποσειδώνος.
Το ερευνητικό πρόγραμμα αποτελεί συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας με το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, υπό την διεύθυνση των Δρ. B. Eder και δρ. Ερ.-Ίρ. Κόλλια.
Σημαντική υπήρξε η συμβολή της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, που ανέλαβε τον καθαρισμό της περιοχής βόρεια του ναού από την πυκνή βλάστηση. Οι αρχαιολογικές εργασίες χρηματοδοτούνται από το Ίδρυμα G. Henkel και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών. Τα επόμενα χρόνια η επιστημονική ομάδα σκοπεύει να συνεχίσει την έρευνα, ώστε να εντοπίσει περισσότερα στοιχεία για την έκταση και την μορφή του ιερού και την τοπογραφία της περιοχής.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 26.10.2024.
Η ανασκαφική έρευνα, που υλοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, υπό την διεύθυνση της δρ. B. Eder και της δρ. Ερ.-Ίρ. Κόλια, στο πλαίσιο του πενταετούς ερευνητικού προγράμματος στο Κλειδί Σαμικού (2022–2026), απέδωσε σημαντικά νέα αποτελέσματα.
Ο ναός 28 μ. Χ 9,5 μ., που πιθανώς οικοδομήθηκε στο δεύτερο μισό του 6ου αι. π.Χ., αποτελείται από δύο μεγάλες, ανεξάρτητες αίθουσες με κεντρική κιονοστοιχία κατά μήκος του άξονά τους. Οι φετινές εργασίες επικεντρώθηκαν στην ανασκαφή της βορειοδυτικής αίθουσας, όπου το προηγούμενο έτος είχε έρθει στο φως μεγάλη χάλκινη επιγραφή και ένα σχεδόν ακέραιο μαρμάρινο περιρραντήριο. Αφαιρέθηκε το παχύ στρώμα από κατεστραμμένα λακωνικά κεραμίδια της στέγης, αποκαλύπτοντας ίχνη της πυρκαγιάς που κατέστρεψε το κτήριο.
Στο δάπεδο της αίθουσας εντοπίστηκε πλήθος ευρημάτων, μεταξύ των οποίων:
- μια συσσώρευση χάλκινων ελασμάτων που είχαν υποστεί σοβαρές φθορές από την επίδραση της φωτιάς κατά την καταστροφή του κτηρίου και την δράση του νερού στο έδαφος.
- Σφραγιδόλιθος με παράσταση γονατιστής γυναίκας που λούζεται
- Χάλκινο κάτοπτρο (κατά χώραν), κ.ά.
Τα ευρήματα αυτά σε συνδυασμό με την επιγραφή που είχε έρθει στο φως το προηγούμενο έτος, ενισχύουν την υπόθεση περί αρχειακής χρήσης της αίθουσας αυτής. Σημαντική είναι και η ανεύρεση τριών θραυσμάτων δισκοειδούς ακρωτηρίου που επιτρέπουν την αποκατάσταση πήλινου δισκοειδούς ακρωτηρίου, διαμέτρου τουλάχιστον 1 μ., διακοσμημένου με μελανό και ερυθρό χρώμα και επάλληλες ανάγλυφες ταινίες.
Η αρχαιολογική έρευνα υποστηρίζεται από το Ίδρυμα G. Henkel και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.3.2026.
