Το Ιόνιο μπαίνει σε τροχιά γεωτρήσεων: Αντίστροφη μέτρηση για τις έρευνες

Το 2026 αναμένεται να αποτελέσει χρονιά-σταθμό για το ελληνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων, καθώς -έπειτα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες- η χώρα μπαίνει σε τροχιά πραγματικής υπεράκτιας ερευνητικής γεώτρησης. Οι εξελίξεις τόσο στο βορειοδυτικό Ιόνιο όσο και νότια της Κρήτης δημιουργούν για πρώτη φορά την αίσθηση ότι το πολυσυζητημένο εγχείρημα περνά από τη θεωρία στην πράξη.

Στο βορειοδυτικό Ιόνιο, στο λεγόμενο «μπλοκ 2», η κοινοπραξία με επικεφαλής την Energean και τη συμμετοχή της ExxonMobil και της Helleniq Energy εμφανίζεται αποφασισμένη να επιταχύνει τα χρονοδιαγράμματα και να φέρει την πρώτη ερευνητική γεώτρηση ακόμα και προς το τέλος του 2026, εφόσον βεβαίως ευθυγραμμιστούν όλες οι κρίσιμες παράμετροι.

Την ίδια ώρα, νοτίως της Κρήτης ανοίγει ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό κεφάλαιο. Εκεί, η κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy σχεδιάζει να περάσει στην επόμενη φάση των ερευνών, ξεκινώντας εκτεταμένες σεισμικές εργασίες στα οικόπεδα «Νότια της Κρήτης Ι» και «Νότια της Κρήτης ΙΙ». Αν όλα κυλήσουν βάσει προγραμματισμού, τα ερευνητικά σκάφη της αμερικανικής πολυεθνικής θα συλλέγουν δεδομένα ήδη από το τέλος του 2026, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για κρίσιμες αποφάσεις τα επόμενα χρόνια.

Η επιλογή του χειμώνα για τη γεώτρηση στο βορειοδυτικό Ιόνιο δεν είναι τυχαία. Η μειωμένη ναυσιπλοΐα και τα πιο σταθερά επιχειρησιακά «παράθυρα» θεωρούνται πλεονεκτήματα, ενώ περιορίζονται και οι συγκρούσεις με άλλες θαλάσσιες δραστηριότητες. Το γεωλογικό δυναμικό της περιοχής χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ελπιδοφόρο, με ενδείξεις για ταμιευτήρα ανθρακικών πετρωμάτων που θα μπορούσε να προσεγγίζει τα 200 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Σε περίπτωση εμπορικής ανακάλυψης, η ExxonMobil θα αναλάβει ρόλο διαχειριστή, έχοντας ήδη δεσμευτεί να χρηματοδοτήσει την ερευνητική γεώτρηση με επένδυση που εκτιμάται μεταξύ 50 και 100 εκατ. δολαρίων.

Την ίδια ώρα, νοτίως της Κρήτης διαμορφώνεται ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο μέτωπο. Η κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy προετοιμάζεται για εκτεταμένες σεισμικές έρευνες στα οικόπεδα «Νότια της Κρήτης Ι» και «Νότια της Κρήτης ΙΙ». Οι εργασίες τοποθετούνται χρονικά προς τα τέλη του 2026 και θα αποτελέσουν το πρώτο ουσιαστικό τεστ για τις μεγάλες γεωλογικές προσδοκίες της περιοχής, ανοίγοντας τον δρόμο για αποφάσεις γεώτρησης τα επόμενα χρόνια.

ΤΑ ΤΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΑ

Παρά τη θετική δυναμική, τα ορόσημα που πρέπει να επιτευχθούν είναι πολλά και απαιτητικά, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου η διοικητική και δικαστική γραφειοκρατία παραμένει διαχρονική πρόκληση.

Πρώτο ορόσημο είναι η υποβολή, το αργότερο έως τον Φεβρουάριο, αιτήματος παράτασης του ερευνητικού προγράμματος στο «μπλοκ 2», το οποίο εκπνέει τον Μάρτιο του 2026.

Τρίτο και πιο κρίσιμο ορόσημο είναι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η οποία ήδη συντάσσεται. Αν υποβληθεί, για παράδειγμα, τον Απρίλιο, ακόμα και με μια σχετικά γρήγορη διαδικασία, θα μπορούσε να εγκριθεί το φθινόπωρο.

Η ΜΠΕ είναι κρίσιμη και για ακόμα έναν λόγο: ιστορικά, όσοι επιδιώκουν να μπλοκάρουν μια γεώτρηση μέσω προσφυγών, κινούνται άμεσα μετά την κατάθεσή της. Το προηγούμενο των παραχωρήσεων «Δυτικά Κρήτης» και «Νοτιοδυτικά Κρήτης» έδειξε ότι τέτοιες διαδικασίες μπορούν να καθυστερήσουν για χρόνια, δοκιμάζοντας την αντοχή τόσο των επενδυτών όσο και του ίδιου του θεσμικού συστήματος.

Το «πράσινο φως» του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποκάλυψε σε τηλεοπτική του συνέντευξη ο υπουργός ΠΕΝ, Σταύρος Παπασταύρου, επισημαίνοντας ότι οι διαδικασίες παραχώρησης κινούνται στους προβλεπόμενους χρόνους.

Τα θαλάσσια πεδία ερευνών φυσικού αερίου στην Ελλάδα

Οι έρευνες επιμερίζονται σε τρεις φάσεις, με διάρκεια 3, 2 και 2 έτη αντίστοιχα, όπως αναφέρεται στο τεύχος προδιαγραφών της προκήρυξης του διαγωνισμού για τα 4 μπλοκ (και έχει υιοθετηθεί στις συμβάσεις μίσθωσης). Πρόκειται για ένα κατά τι συντομότερο roadmap σε σχέση με ό,τι ισχύει στις προηγούμενες παραχωρήσεις -για παράδειγμα στα άλλα δύο «οικόπεδα» ανοικτά της Κρήτης, της κοινοπραξίας των ExxonMobil και Helleniq Energy, τα τρία στάδια έχουν διάρκεια 3, 3 και 2 χρόνια.

Επομένως, με την κύρωση των συμβάσεων θα «κλειδώσουν» οι σχετικές προθεσμίες, επισφραγίζοντας την έναρξη της πρώτης τριετούς φάσης κατά την οποία θα προσκτηθούν τουλάχιστον δισδιάστατα σεισμικά δεδομένα από τα τα 4 μπλοκ. Ο υπουργός τοποθέτησε την έναρξη των σεισμικών ερευνών πριν από το τέλος του 2026.

Στο νότιο μέτωπο, η κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy κινείται με πιο μετρημένα αλλά σταθερά βήματα. Οι σεισμικές έρευνες που προγραμματίζονται για τα τέλη του 2026 στα οικόπεδα νότια της Κρήτης αποτελούν το πρώτο ουσιαστικό τεστ για τις τεράστιες γεωλογικές προσδοκίες της περιοχής. Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν θα καθορίσουν αν και πότε η περιοχή θα περάσει στη φάση της γεώτρησης, με το βλέμμα στραμμένο σε στόχους μεγάλης κλίμακας.