Όταν ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, αποφάσισε να επενδύσει στην ειδυλλιακή νότια ακτή της Αλβανίας, με σκοπό να φτιάξει ένα πολυτελές θέρετρο, πιθανότατα δεν υπολόγιζε ότι θα προκαλούσε μια εθνική εξέγερση κατά της διαφθοράς.
Όπως αποδείχθηκε, όμως, οι Αλβανοί δεν ενθουσιάστηκαν με την ιδέα ότι πλούσιοι ξένοι επενδυτές πρόκειται να γεμίσουν με τσιμέντο τους φυσικούς τους θησαυρούς για να χτίσουν ξενοδοχεία που απευθύνονται σε μεγιστάνες παραθεριστές.
Σύμφωνα με το Politico, το πολυτελές θέρετρο των 10.000 κλινών κοντά σε μια προστατευόμενη περιοχή άγριας ζωής, η οποία αποτελεί καταφύγιο για φλαμίνγκο και χελώνες, πυροδότησε ίσως τις μεγαλύτερες λαϊκές διαδηλώσεις, από τότε που η μικρή βαλκανική χώρα εγκατέλειψε τον κομμουνισμό, πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Μέσα σε δύο εβδομάδες, η «Επανάσταση των φλαμίνγκο», όπως έγινε γνωστή, εξελίχθηκε από μια περιβαλλοντική διαμαρτυρία σε μια πανεθνική εκστρατεία που στρέφεται εναντίον ολόκληρης της άρχουσας τάξης της Αλβανίας.
Χρόνια διάχυτης κυβερνητικής διαφθοράς, ανεξέλεγκτου τουρισμού, απογοήτευσης για την οικονομική ανάπτυξη της Αλβανίας, καθώς είναι μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης και η γενική αίσθηση ότι η χώρα διοικείται για τους λίγους και ισχυρούς, παρά για τον γενικό πληθυσμό, οδήγησαν πολλούς Αλβανούς στα όριά τους.
Οι διαδηλωτές ζητούν τώρα την παραίτηση, ακόμη και τη φυλάκιση, του Πρωθυπουργού Έντι Ράμα και του ηγέτη της αντιπολίτευσης και πρώην Πρωθυπουργού Σαλί Μπερίσα.
«Οι νέοι και οι πολίτες εδώ δεν διαμαρτύρονται μόνο κατά του Ράμα και του Μπερίσα, αλλά κατά ολόκληρου του συστήματος», δήλωσε η Φραντσέσκα Μούτσο, ακτιβίστρια της κοινωνίας των πολιτών που συμμετείχε στις διαδηλώσεις στα Τίρανα, κρατώντας μια αφίσα με ένα φλαμίνγκο και ζητώντας τη φυλάκιση και των δύο πολιτικών.
Αλβανοί διαδηλωτές στους δρόμους
«Πρόκειται για μια διαμαρτυρία ενάντια σε όλο το σύστημα, το σύστημα που διαμορφώθηκε μετά την πτώση της δικτατορίας, και ενάντια σε όλα τα αρνητικά πρότυπα που έχουν κανονικοποιήσει σε αυτή τη χώρα», πρόσθεσε η Μούτσο.
Ο Όλσι Νίκα, Αλβανός βιολόγος που ηγήθηκε της εκστρατείας για την ανακήρυξη του ποταμού Αώου (Vjosa) σε Εθνικό Πάρκο, δηλώνει ότι η κινητοποίηση πηγαίνει πολύ πιο βαθιά από την οργή κατά των ξένων επενδυτών.
«Δεν πρόκειται απλώς για εναντίωση στον Τζάρεντ Κούσνερ», λέει, υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχει μακρύ ιστορικό παραμέλησης των περιβαλλοντικών προτύπων, ενώ καταγγέλλει ότι η πολιτική διαφθορά οργιάζει.
Τα προκλητικά σχόλια του Ράμα
Ο ίδιος ο Ράμα εμφανίστηκε εντυπωσιακά αμετανόητος, δηλώνοντας σε συνέντευξή του στο POLITICO ότι οι ξένοι κατασκευαστές ακινήτων, όπως ο Κούσνερ, είναι πιο σημαντικοί για την Αλβανία από ό,τι οι ίδιοι οι άνθρωποί της.
«Οι ξένοι είναι η πρώτη προτεραιότητα… επειδή οι ξένοι φέρνουν χρήματα στη χώρα για τους Αλβανούς», δήλωσε. «Αν δεν ήταν ο Τζάρεντ, δεν θα έδιναν δεκάρα για το τι συμβαίνει στην Αλβανία», τόνισε ο Αλβανός Πρωθυπουργός.
Τα προκλητικά σχόλια του Ράμα, τα οποία έγιναν ενώ οι διαδηλώσεις σάρωναν ήδη τη χώρα, δεν βοήθησαν καθόλου στην εκτόνωση της κατάστασης.
«Αν το είπε αυτό ανοιχτά, αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους διαμαρτυρόμαστε», δήλωσε ο Ρέντι Μούτσι, βουλευτής της αντιπολίτευσης με το αριστερό κόμμα Lëvizja Bashkë (Κίνημα Μαζί). «Η Αλβανία είναι μια χώρα που έχει γίνει αβίωτη για τους Αλβανούς», είπε, επικαλούμενος το αυξανόμενο κόστος ζωής, την εξάπλωση των Airbnb στην πρωτεύουσα Τίρανα, και τα θέρετρα κατά μήκος των ακτών.
Την ίδια στιγμή, η φιλοδοξία της Αλβανίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση κρέμεται από μια κλωστή. Η χώρα, που θεωρούνταν επί μακρόν φαβορί μαζί με το βόρειο γείτονά της, το Μαυροβούνιο, για ένταξη στην ΕΕ έως το 2030, κινδυνεύει τώρα να δει αυτόν τον στόχο να απομακρύνεται, καθώς οι Βρυξέλλες παρακολουθούν με ανησυχία την πολιτική αναταραχή και την περιβαλλοντική καταστροφή.
Το «χρυσό» deal
Ο Αυλώνας (Vlorë), στις νότιες ακτές της Αλβανίας, είναι το επίκεντρο μιας τουριστικής έκρηξης για παραθεριστές που αναζητούν ήλιο και θάλασσα ελληνικού τύπου.
Ωστόσο, η ακτή βόρεια της πόλης παραμένει παρθένα. Φλαμίνγκο κυνηγούν στα ρηχά, χελώνες φωλιάζουν στην άμμο και φώκιες εξακολουθούν να αναδύονται κατά μήκος αυτής της άγριας ακτογραμμής. Η προστατευόμενη περιοχή άγριας ζωής Pishë Poro-Narta αποτελεί μέρος του δέλτα του ποταμού Αώου, ο οποίος συχνά αποκαλείται ως ο τελευταίος άγριος ποταμός της Ευρώπης.
Αυτό το ειδυλλιακό σκηνικό κινδυνεύει.
Ένας δρόμος διασχίζει πλέον την περιοχή, η αστυνομία περιπολεί, και τα τσιμεντένια θεμέλια από τους φράχτες που αφαιρέθηκαν σηματοδοτούν τη μελλοντική τοποθεσία του πολυτελούς θέρετρου ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο θα δημιουργούσε μια νέα «πόλη» 10.000 κλινών σε μία από τις πιο πλούσιες σε βιοποικιλότητα περιοχές της Αλβανίας.
Αν και το έργο έχει γίνει συνώνυμο με τον Κούσνερ και τη σύζυγό του Ιβάνκα, κόρη του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ορισμένες πρόσφατες αναφορές αφήνουν να εννοηθεί ότι ο επενδυτικός όμιλος του Κούσνερ, Affinity Partners, έχει αποσυρθεί από το έργο. Η Affinity δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό, και οι προσπάθειες επικοινωνίας απευθείας με τον Κούσνερ απέβησαν άκαρπες.
Οι εργασίες για το θέρετρο εγκρίθηκαν χωρίς καμία μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, γεγονός που αποτελεί τον πυρήνα της διαμάχης.
Τουρίστες ή Αλβανοί;
Η επιμονή του Ράμα ότι η Αλβανία χρειάζεται ξένες επενδύσεις αντανακλά τη φιλοδοξία της κυβέρνησής του να μετατρέψει τη χώρα σε «Μαλδίβες της Ευρώπης». Μια προσπάθεια που έχει ήδη τριπλασιάσει τον αριθμό των επισκεπτών μέσα σε μία μόλις δεκαετία. Περισσότεροι από 12 εκατομμύρια τουρίστες επισκέφθηκαν τη χώρα πέρυσι, αριθμός τετραπλάσιος από τον πληθυσμό της χώρας. Αυτή η τεράστια αύξηση απέσπασε τα εύσημα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών (UN Tourism).
Ωστόσο, η ταχύτητα της ανάπτυξης είχε ένα τίμημα, καθώς ο τουρισμός πολυτελείας επιβαρύνει όλο και περισσότερο το περιβάλλον, ενώ αποφέρει ελάχιστα οικονομικά οφέλη για τους πολίτες, σύμφωνα με τους διαδηλωτές, τους πολιτικούς της αντιπολίτευσης και την κοινωνία των πολιτών. Οι νέοι Αλβανοί εγκαταλείπουν τη χώρα με τους υψηλότερους ρυθμούς στην Ευρώπη.
«Πιστεύω ακράδαντα σε ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης», δήλωσε στο POLITICO ο Σίλβιο Γκονζάτο, πρεσβευτής της ΕΕ στην Αλβανία. «Γι’ αυτό μερικές φορές ραγίζει η καρδιά μου όταν βλέπω πράγματα που έχουν γίνει, επειδή αναγνωρίζω τα ίδια ανόητα λάθη που κάναμε στην Ιταλία, σε άλλα μέρη της Ευρώπης, ίσως στη Ρουμανία», είπε.
«Υποστηρίζουμε ότι δεν μπορείς, από τη μια πλευρά, να ζητάς από τα κράτη μέλη να σου παραχωρήσουν μια 10ετή [εξαίρεση] από τους κανόνες της ΕΕ στον περιβαλλοντικό τομέα και, από την άλλη, να επιδιώκεις ένα μοντέλο ανάπτυξης που επιτείνει τα προβλήματα», δήλωσε ο Γκονζάτο.
Η Αλβανία έχει ψηφίσει αμφιλεγόμενους νόμους για τις στρατηγικές επενδύσεις και τις προστατευόμενες περιοχές, οι οποίοι, σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις και διαδηλωτές, σχεδιάστηκαν για να ενισχύσουν τον τουριστικό τομέα και να ανοίξουν το δρόμο για έργα όπως αυτό του Κούσνερ. Η ΕΕ έχει προειδοποιήσει ότι εάν τα Τίρανα συνεχίσουν σε αυτή την κατεύθυνση, οι πιθανότητες να κλείσει το περιβαλλοντικό κεφάλαιο των ενταξιακών συνομιλιών θα μπορούσαν να απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο.
Ο Γκάμπριελ Σβάντερερ, Εκτελεστικός Διευθυντής της EuroNatur, δήλωσε ότι το χρονοδιάγραμμα της κυβέρνησης έχει τροφοδοτήσει υποψίες ότι τα Τίρανα προσπαθούν να προωθήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα τουριστικά έργα πριν η ένταξη στην ΕΕ τα αναγκάσει να συμμορφωθούν με αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες. «Θα ήθελα πάρα πολύ να πω και να σκεφτώ διαφορετικά, αλλά προς το παρόν αυτό υποδηλώνουν οι ενέργειες της κυβέρνησης», δήλωσε.
Αδιαφανείς διαδικασίες και ευνοιοκρατία
Στον Αυλώνα, τα σχέδια του Κούσνερ για το θέρετρο δεν είναι τα μόνα αμφιλεγόμενα έργα. Πιο εσωτερικά, στην άλλη πλευρά της λιμνοθάλασσας, το αεροδρόμιο του Αυλώνα έχει ήδη γίνει σύμβολο του ίδιου μοντέλου ανάπτυξης: έργα που προωθούνται σε ευαίσθητα οικοσυστήματα εν μέσω καταγγελιών για αδιαφανείς διαδικασίες και ευνοιοκρατία. Το αεροδρόμιο ήταν προγραμματισμένο να ανοίξει το 2025, αλλά έχει καθυστερήσει και τώρα βρίσκεται εν μέσω δικαστικής διαμάχης μεταξύ των μετόχων και του αλβανικού κράτους.
Ο Κούσνερ και η σύζυγός του έχουν επίσης σχέδια να μετατρέψουν το μοναδικό νησί της χώρας, τη Σάσων (Sazan), σε πολυτελές θέρετρο. Όμως ο Άγκρον Σέχαι, ο οποίος μένει στη περιοχή, λέει ότι κανείς στον Αυλώνα δεν βλέπει με καλό μάτι τα σχέδιά τους.
«Θέλουμε τη φύση έτσι, γιατί έτσι την απολαμβάνουμε», είπε ο Σέχαι για το Ζβέρνετς και τη Σάσωνα. «Έχεις τη δυνατότητα αύριο να πας με βάρκα στη Σάσων. Αν χτιστούν θέρετρα, δεν θα μπορούμε να μπούμε».
Η μοίρα ενός έθνους
Στα Τίρανα, οι διαδηλωτές χαρακτηρίζουν την παρούσα συγκυρία ως τη σημαντικότερη στιγμή στην Αλβανία μετά την πτώση του κομμουνισμού το 1991. Οι αφίσες και τα συνθήματά τους ζητούν μια νέα Αλβανία που θα καθοδηγείται από ανθρώπους όλων των ηλικιών και κοινωνικών στρωμάτων, προσπαθώντας να ανακτήσουν μια χώρα που εξακολουθεί να φέρει τα σημάδια της ταραχώδους μετάβασής της από μια απομονωμένη κομμουνιστική δικτατορία υπό τον Ενβέρ Χότζα σε μια ανοιχτή ευρωπαϊκή δημοκρατία.
Αλβανοί διαδηλωτές στους δρόμους
«Νομίζω ότι τα τελευταία 30 χρόνια, αυτή είναι η μεγαλύτερη στιγμή για εμάς», δήλωσε ο Εμίρ Λεκίνι, ένας 21χρονος διαδηλωτής από τα Τίρανα που σπουδάζει Πληροφορική. «Επειδή είναι η πρώτη φορά που δεν φοβόμαστε να διαμαρτυρηθούμε, μπορούμε να υψώσουμε τη φωνή μας και να διεκδικήσουμε αυτό που μας ανήκει».
Ο ίδιος δήλωσε ότι οι διαδηλώσεις δεν θα σταματήσουν μέχρι να παραιτηθεί ο Πρωθυπουργός Ράμα. «Δεν θα φύγουμε, αν δεν φύγει ο Ράμα. Μπορεί να αποφασίσει μόνος του αν θέλει να φύγει. Αλλά εμείς δεν θα πάμε πουθενά, μέχρι να αφήσει τη θέση του πρωθυπουργού. Πραγματικά απλό», είπε.
Ο αριθμός των διαδηλωτών αυξάνεται μέρα με τη μέρα, από την πρώτη διαδήλωση της 1ης Ιουνίου. Το κίνημα δεν αφορά πλέον μόνο την προστατευόμενη περιοχή Pishë Poro-Narta, αλλά και 35 χρόνια απογοήτευσης από τη μετάβαση της Αλβανίας μακριά από τον κομμουνισμό.
zougla.gr
