Στον ΟΠΕΚ θα ήθελαν η πρωτομαγιά να ήταν πρωταπριλιά και η έξοδος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να ήταν ψέμα. Ωστόσο, το Άμπου Ντάμπι όχι μόνο δεν συμβουλεύτηκε καν το Ριάντ πριν ανακοινώσει την αποχώρησή του, αλλά το τελευταίο που ηγείται του ΟΠΕΚ, έμαθε για την αποχώρηση από ένα δελτίο Τύπου. Η εξέλιξη σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής.
Η αποχώρηση του Άμπου Ντάμπι δεν είναι αντίδραση σε ένα μεμονωμένο παράπονο, αλλά η σύγκλιση τριών δυνάμεων: του πολέμου με το Ιράν, μιας βαθύτερης αντιπαλότητας με τη Σαουδική Αραβία και μιας στρατηγικής αναδιάταξης με την Ουάσινγκτον που διαμορφώνεται εδώ και χρόνια.
«Ένα πράγμα που καθιστά απολύτως σαφές η απόφαση για τον ΟΠΕΚ είναι ότι το παλιό σύμφωνο του Κόλπου, χτισμένο πάνω σε κοινά θεσμικά όργανα και στη μυθοπλασία των ενιαίων συμφερόντων, έχει τελειώσει», σημειώνει ο Αμίρ Χαντζάνι, αναλυτής στο αμερικανικό Ινστιτούτο Κουίνσι σε ανάλυσή του στο περιοδικό Foreign Policy.
Επιπλέον σε αυτό το περιβάλλον πολέμου με τα ιρανικά πλήγματα σε υποδομές του Κόλπου και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, τα Εμιράτα μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου, ωστόσο, δεν τους το επέτρεπαν οι ποσοστώσεις του ΟΠΕΚ. Υπό αυτό το πρίσμα, η λογική της αποχώρησης είναι ορθολογική, λέει ο Χαντζάνι.
Διαφορετικά οικονομικά μοντέλα
Ωστόσο, ο χρόνος και ο τρόπος της αποχώρησης αντανακλούν και κάτι βαθύτερο λέει ο ειδικός: τις συνέπειες μιας αντιπαλότητας με τη Σαουδική Αραβία που σιγόβραζε εδώ και καιρό. Ήδη από το 2016 το Άμπου Ντάμπι θεωρούσε τις ποσοστώσεις που τους είχαν κατανεμηθεί άδικες και ότι δεν αντανακλούσαν τη ραγδαία αυξανόμενη παραγωγική τους δυναμικότητα. Η Σαουδική Αραβία από την άλλη ήθελε περιορισμένη παραγωγή ώστε να κρατάει τις τιμές σε υψηλότερα επίπεδα.
Η Σαουδική Αραβία, η οποία χρειάζεται το αργό Brent κοντά στα 80 δολάρια το βαρέλι για να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό της και να χρηματοδοτήσει τις φιλοδοξίες του σχεδίου Vision 2030, έχει διαρκές συμφέρον στη περιορισμένη προσφορά. Τα ΗΑΕ -των οποίων η οικονομία έχει διαφοροποιηθεί- εξαρτώνται λιγότερο από ένα υψηλό κατώφλι τιμών πετρελαίου και θέλουν μεγαλύτερο όγκο παραγωγής. «Δεν πρόκειται απλώς για διαφορετικές προτιμήσεις πολιτικής· πρόκειται για διαφορετικά οικονομικά μοντέλα».
Ρόλος των ΗΠΑ
Στην αποσκίρτηση έπαιξαν ρόλο και οι ΗΠΑ, καθώς ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ στήριξε δημόσια μια έκτακτη γραμμή ανταλλαγής δολαρίων για το Άμπου Ντάμπι τις ημέρες πριν από την ανακοίνωση για τον OPEC. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εδώ και καιρό επικρίνει το καρτέλ του ΟΠΕΚ ως εκμεταλλευτή της αμερικανικής στρατιωτικής προστασίας, έχει ουσιαστικά προσφέρει στο Άμπου Ντάμπι διπλωματική κάλυψη για να αποσκιρτήσει.
Η ευθυγράμμιση ανάμεσα στην επιθυμία των Εμιράτων να παράγουν ελεύθερα και στην επιθυμία της κυβέρνησης Τραμπ να δει περισσότερο πετρέλαιο στις παγκόσμιες αγορές σε χαμηλότερες τιμές δεν είναι συμπτωματική. Είναι, από δομική άποψη, μια ευθυγράμμιση συμφερόντων ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και το Άμπου Ντάμπι που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και χρόνια.
Διαιρεμένες οι χώρες
Πλέον ο Χαντζάνι είναι πεπεισμένο ότι η Σαουδική Αραβία θα ηγείται ενός ασθενέστερου ΟΠΕΚ καθώς τα ΗΑΕ ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός του καρτέλ, αντιπροσωπεύοντας το 12% της συνολικής προσφοράς του OPEC πριν από τη σύγκρουση. Επίσης είχαν προηγθεί οι έξοδοι της Αγκόλας και του Κατάρ αποχώρησε το 2019.
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει κατακερματίσει τις χώρες του Κόλπου και αυτό σύμφωνα με τον ειδικό φαίνεται στις έντονα διαφορετικές στάσεις που έχουν υιοθετήσει τα κράτη του Κόλπου απέναντι στο Ιράν: το Ομάν, το οποίο φιλοξένησε τις προπολεμικές διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν για τα πυρηνικά και υπήρξε ο πιο σταθερός διαμεσολαβητής της περιοχής, συνέχισε να καλεί σε διπλωματία ακόμη και όταν ιρανικά πλήγματα έπληξαν το δικό του έδαφος. Το Κατάρ, που μοιράζεται ένα τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου με το Ιράν και ιστορικά έχει διατηρήσει ανοικτούς διαύλους με την Τεχεράνη, έχει δώσει έμφαση στη συνύπαρξη, με το υπουργείο Εξωτερικών του να σημειώνει ότι οι δύο χώρες «θα είναι γείτονες για το μέλλον της ανθρωπότητας». Η Σαουδική Αραβία, παρά το γεγονός ότι υπέστη ιρανικά πλήγματα, έχει επίσης σηματοδοτήσει προτίμηση για αποκλιμάκωση, επιφυλακτική απέναντι σε έναν πόλεμο που απειλεί τη δική της ατζέντα οικονομικού μετασχηματισμού.
Μόνο τα ΗΑΕ έχουν υιοθετήσει τη σκληρή γραμμή, απαιτώντας αποζημιώσεις, την άνευ όρων επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και μια συνολική αναδίπλωση της ιρανικής ισχύος. Η αποχώρηση από τον OPEC είναι το αποτέλεσμα μιας γεωπολιτικής στάσης που πλέον διαφοροποιεί το Άμπου Ντάμπι όχι μόνο από το Ριάντ αλλά και από τη συναίνεση του Κόλπου ευρύτερα.
Τα ΗΑΕ έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα συμφέροντά τους εξυπηρετούνται καλύτερα αν ενεργούν ως κυρίαρχος δρώντας παρά ως μέλος καρτέλ. Το αν αυτός ο υπολογισμός θα αποδειχθεί σωστός εξαρτάται από το πώς θα τελειώσει ο πόλεμος και ποια περιφερειακή αρχιτεκτονική θα προκύψει από αυτόν, καταλήγει ο ειδικός από το Ινστιτούτο Κουίνσι.
in.gr
