Γράφει η Κατερίνα Αναγνωστοπούλου-Σωτηροπούλου
Η βάφτιση, τα «βαφτίσια», όπως τα έλεγαν, ήταν μια απαραίτητη θρησκευτική τελετή που συνδύαζε την είσοδο του παιδιού στους κόλπους της εκκλησίας με την επίσημη ονοματοδοσία.
Την ευθύνη της βάφτισης κι όλων των σχετικών αναλάμβανε η νουνά ή ο νουνός. Η επιλογή τους γινόταν με κάποια κριτήρια. Συνηθιζόταν το ζευγάρι να επιλέγει ως νουνό το άτομο που τους πάντρεψε. Σύμφωνα με την παράδοση μάλιστα ήταν ο νουνός… του συζύγου. Σε άλλες περιπτώσεις ο νουνός επιλεγόταν από το πατέρα του παιδιού για να επισφραγίσει μια φιλία ή εκτίμηση ή για να κάνει φίλο της οικογένειας ένα δυνατό παράγοντα της τοπικής κοινωνίας.
Η πρόταση για να γίνει κανείς νουνός ήταν ύψιστη τιμή. Γι’ αυτό και η αρνητική απάντηση θεωρείτο ιδιαιτέρως προσβλητική, εκτός αν συνέτρεχαν λόγοι ανωτέρας βίας. Για να καλέσουν τον κουμπάρο να βαπτίσει το παιδί, έπρεπε να στείλουν ένα ζευγάρι κότες, ένα ταψί ψωμί, γλυκό και κρασί.
Η βάφτιση γινόταν πάντα Κυριακή, μετά τη Θεία Λειτουργία, στην κεντρική εκκλησία του χωριού και σπανιότερα σε μοναστήρι. Ο νουνός ή η νουνά με τη μαμή πήγαιναν το παιδί στην εκκλησία. Εκεί ο παπάς τελούσε το Μυστήριο.
Τα παλαιά χρόνια δεν πήγαιναν οι γονείς στο ναό και παρέμεναν στο σπίτι. Αργότερα άλλαξε το έθιμο και δεν πήγαινε η μητέρα του παιδιού.
Όσο ο ιερέας διάβαζε στο Νάρθηκα το Α’ μέρος της ακολουθίας, τα μικρά παιδιά, ηλικίας 8-12 χρόνων, περίμεναν με αγωνία ν’ ακούσουν το όνομα του παιδιού. Δεν προλάβαινε ν’ αποτελειώσει το όνομα η νουνά και οι νεαροί έφευγαν σαν αστραπή από την εκκλησία για να πάνε στο σπίτι, να πουν τα «συχαρίκια» στους γονείς. Το παιδί που θα έκανε πρώτο την αναγγελία του «επιθυμητού» ονόματος επιβραβευόταν με χρήματα από τον πατέρα, ενώ η μητέρα κερνούσε γλυκά.
Η νουνά έδινε στο παιδί όποιο όνομα ήθελε, χωρίς να ρωτά τους γονείς. Συνήθως, όμως, ακολουθούσε την ελληνική παράδοση που θέλει να δίνεται το όνομα των γονιών του πατέρα στο πρώτο παιδί, ενώ στο δεύτερο παιδί το όνομα από τους γονείς της μάνας.
Στην επαρχία, ακόμη και σήμερα ακολουθείται πιστά το έθιμο, ιδίως για τα αγόρια που θεωρείται ότι «συνεχίζουν» το όνομα της οικογένειας, καθώς στην αντίθετη περίπτωση μπορεί να δημιουργηθούν ακόμη και έριδες μεταξύ των δυο οικογενειών.
Κατά την Ορθόδοξη Εκκλησία, ο νουνός, που θεωρείται ο πνευματικός πατέρας του παιδιού, δεν επιτρέπεται να βαφτίσει παιδιά διαφορετικού φύλου. Ταυτόχρονα, απαγορεύεται η τέλεση γάμου σε ένα ζευγάρι το οποίο έχει τον ίδιο νουνό. Ο νουνός έχει την υποχρέωση να προσφέρει στο νεοφώτιστο το βαπτιστικό σταυρό.
Σύμφωνα με τα έθιμα απαγορεύεται το παιδί να κόψει τα μαλλιά του πριν από τη βάπτισή του. Μετά τη βάπτιση, η μητέρα δεν πρέπει να ξεπλύνει το παιδί από το λάδι. Μετά από τρεις ημέρες η μητέρα πλένει το βρέφος κρατώντας το νερό, το οποίο πρέπει να πετάξει στη θάλασσα για να το πάρουν τα 40 κύματα… Το ίδιο ισχύσει και για τα βαφτιστικά ρουχαλάκια που πρέπει να ξεπλυθούν με θαλασσινό νερό.
(Συνεχίζεται)
