*Γράφει ο Αλέξανδρος Χαρώνης , Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Ειδικός Γραμματέας ΔΣ της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας
Ο δρ. Αλέξανδρος Χαρώνης
Συχνά θεωρούμε την όρασή μας δεδομένη – μέχρι να αλλάξει κάτι και να καταλάβουμε πόσο ανεκτίμητη είναι. Η τακτική οφθαλμολογική εξέταση δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ο καλύτερος τρόπος να προλάβουμε βλάβες που στα πρώτα στάδια περνούν απαρατήρητες. Κάθε ηλικία φέρνει τις δικές της προκλήσεις και χρειάζεται τη δική της προσέγγιση για πρόληψη και φροντίδα. Ας δούμε τις ιδιαίτερες προϋποθέσεις κάθε ηλικίας ξεκινώντας από τη γέννηση και τα πρώτα βήματα του παιδιού μέχρι την τρίτη ηλικία.
Στην προσχολική ηλικία
Μαθητικά χρόνια και εφηβεία
Η σχολική ηλικία φέρνει περισσότερη κοντινή εργασία και χρήση οθονών, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ή επιδείνωσης της μυωπίας. Ο τακτικός έλεγχος της όρασης βοηθά στον έλεγχο για αλλαγή γυαλιών, στην καλλιέργεια καλών συνηθειών (συχνά διαλείμματα, σωστός φωτισμός, παιχνίδι έξω) και, όπου χρειάζεται, στην έγκαιρη έναρξη θεραπειών που επιβραδύνουν την εξέλιξη της μυωπίας.
Από τα 20 έως τα 40
Η όραση σε αυτή την ηλικία είναι συνήθως σταθερή και δεν απαιτείται συχνός έλεγχος, εκτός αν υπάρχουν ειδικοί λόγοι, όπως η χρήση φακών φακών , χρήση υψηλής μυωπίας, αστιγματισμός, υπερμετρωπία ή χρόνια νοσήματα όπως ο διαβητής. Η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία και η πρόληψη τραυματισμών στην εργασία ή στον αθλητισμό παραμένουν θεμελιώδεις για τη διατήρηση της καλής όρασης.
Από τα 40 ως τα 50
Γύρω στα 40 είναι η στιγμή για έναν πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο. Εκτός από τη διόρθωση και την παρακολούθηση της πρεσβυωπίας εξετάζονται η ενδοφθάλμια πίεση, το οπτικό νεύρο, ο αμφιβληστροειδής και τα αγγεία του, που συχνά αποκαλύπτουν παθήσεις όπως υπέρταση ή διαβήτη. Σε αυτή την ηλικία, η έγκαιρη διάγνωση -ιδιαίτερα στο γλαύκωμα- μπορεί να κάνει τη διαφορά για το μέλλον. Είναι επίσης η κατάλληλη στιγμή να προσθέσουμε υγιεινές συνήθειες (αποφυγή καπνίσματος, προστασία από τον ήλιο, άσκηση, μεσογειακή διατροφή) και να αντιμετωπίσουμε προβλήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητά μας, όπως βλεφαρίτιδα, ξηροφθαλμία ή κόπωση από παρατεταμένη κοντινή εργασία.
Φροντίδα μετά τα 50
Η τακτική παρακολούθηση είναι περιορισμένη, καθώς παθήσεις όπως ο καταρράκτης, το γλαύκωμα ή η έκφραση ωχράς κηλίδας μπορεί να εμφανιστεί σιωπηλά χωρίς συμπτώματα. Ο έλεγχος από την οφθαλμίατρο εξασφαλίζει έγκαιρη διάγνωση και διατήρηση της όρασης για τα πολλά χρόνια που έχουμε μπροστά μας.
Η φροντίδα των ματιών είναι μια δια βίου συνήθεια. Με λίγες τακτικές επισκέψεις και με απλές καθημερινές επιλογές -προστασία από τον ήλιο, ισορροπημένη διατροφή και άσκηση, αποφυγή καπνίσματος, σωστή χρήση φακών επαφής- μπορούμε να κρατήσουμε την όρασή μας καθαρή σε κάθε ηλικία. Η όρασή μας είναι ανεκτίμητη· ας φροντίζουμε σήμερα, για να απολαμβάνουμε κάθε στιγμή του αύριο.
Οφθαλμική φροντίδα ανά ηλικία
➤ Ηλικία 0–1 έτος
- Προληπτικός έλεγχος: Εξέταση στη γέννηση και εντός έτους (με παράγοντες κινδύνου)
- Ανησυχητικά συμπτώματα: Λευκή αντανάκλαση (απώλεια ρόδινου αντανακλαστικού), φωτοφοβία, μόνιμος στραβισμός, δακρύρροια (μετά το 6μηνο)
- Συχνές παθήσεις: Απόφραξη δακρυϊκού πόρου, αμβλυωπία, συγγενής καταρράκτης/γλαύκωμα, στραβισμός.
- Πρόληψη: Παιδιατρική παρακολούθηση, έγκαιρη αντιμετώπιση λοιμώξεων, έγκαιρη παραπομπή στην οφθαλμίατρο
➤ Ηλικία 1–5 έτη
- Προληπτικός έλεγχος: Έλεγχος στα 4-5 έτη, μετά κάθε 1-2 χρόνια
- Ανησυχητικά συμπτώματα: Κλείσιμο/τρίψιμο ενός ματιού, στραβισμός, πολύ κοντινή απόσταση αντικειμένων, δυσκολία στον συντονισμό, πονοκέφαλος
- Συχνές παθήσεις: Υπερμετρωπία/αστιγματισμός, ανισομετρία, αμβλυωπία, στραβισμός
- Πρόληψη: Υπαίθριο παιχνίδι, περιορισμός οθονών, παιδοφθαλμολογική εκτίμηση
➤ Ηλικία 6–18 έτη
- Προληπτικός έλεγχος: Κάθε 1-2 χρόνια (συχνότερα με μυωπία ή φακούς)
- Ανησυχητικά συμπτώματα: Θόλωση όρασης, πόνος/ερυθρότητα, τραύμα, πονοκέφαλος, μαθησιακές διαταραχές
- Συχνές παθήσεις: Μυωπία, κερατόκωνος, ξηροφθαλμία, αλλεργίες, λοιμώξεις φακών επαφής
- Πρόληψη: Κανόνας 20-20-20, προστατευτικά στα σπορ, υγιεινή φακών
➤ Ηλικία 20-40 έτη
- Προληπτικός έλεγχος: Κάθε 3-4 χρόνια (1-2 με παράγοντες κινδύνου)
- Ανησυχητικά συμπτώματα: Αιφνίδια αλλαγή όρασης, διπλωπία, πόνος/ερυθρότητα, τραύμα
- Συχνές παθήσεις: Ξηροφθαλμία , κερατόκωνος, πτερύγιο, αλλεργίες, λοιμώξεις φακών επαφής, διαβητικές βλάβες
- Πρόληψη: UV400, διατροφή, άσκηση, έλεγχος χρόνων παθήσεων
➤ Ηλικία 40-50 έτη
- Προληπτικός έλεγχος: Βασικός στα 40, μετά κάθε 1-2 χρόνια
- Ανησυχητικά συμπτώματα: Δαχτυλίδια φωτός με πόνο/εμετούς, γρήγορη επίδειξη στην κοντινή όραση, κόπωση, προβλήματα στη βραδινή όραση
- Συχνές παθήσεις: Πρεσβυωπία, ξηροφθαλμία, βλεφαρίτιδα, γλαύκωμα , διαβητικές βλάβες, υπερτασικές βλάβες
- Πρόληψη: Τεχνητά δάκρυα, UV400, διατροφή, υγιεινός τρόπος ζωής, έλεγχος χρόνιων παθήσεων
➤ Ηλικία 50+ ετών
- Προληπτικός έλεγχος: Κάθε χρόνο (πιο συχνά με παράγοντες κινδύνου)
- Ανησυχητικά συμπτώματα: Παραμόρφωση/κεντρικό σκότωμα, λάμψεις/«κουρτίνα», αιφνίδια απώλεια όρασης
- Συχνές παθήσεις: Καταρράκτης, γλαύκωμα, εκφυλισμός ωχράς, αγγειακές βλάβες, αποκόλληση υαλοειδών, αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, βλάβες οπτικού νεύρου.
- Πρόληψη: Διακοπή καπνίσματος, άσκηση, διατροφή, έλεγχος πίεσης/σακχάρου, UV400
* To θέμα δημοσιεύτηκε στο τεύχος Νο14 του υγειάμου που κυκλοφόρησε με το ΘΕΜΑ στις 2/11.
