Νέες παρεμβάσεις στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών εξετάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, με στόχο τη διόρθωση αδικιών και στρεβλώσεων που έχουν εντοπιστεί κατά την εφαρμογή του μέτρου. Παρά το γεγονός ότι η φορολόγηση με βάση το τεκμαρτό σύστημα έχει συμβάλει στον περιορισμό της υποδήλωσης εισοδημάτων, έχει δημιουργήσει σε αρκετές περιπτώσεις επιβαρύνσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική φοροδοτική ικανότητα των επαγγελματιών. Για τον λόγο αυτό σχεδιάζονται νέες παρεμβάσεις, χωρίς όμως να καταργηθεί το υφιστάμενο σύστημα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο σχεδιασμός προβλέπει περισσότερες και υψηλότερες εκπτώσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, επέκταση των απαλλαγών για ευάλωτες ομάδες επαγγελματιών και πιθανές μειώσεις στους συντελεστές προσαύξησης του ελάχιστου εισοδήματος. Στόχος είναι να περιοριστούν περιπτώσεις όπου επαγγελματίες με αντικειμενικά χαμηλό κύκλο εργασιών καλούνται να φορολογηθούν για υψηλότερα εισοδήματα από αυτά που πραγματικά αποκτούν. Το μέτρο θα συμπεριληφθεί στην ατζέντα των παροχών που σχεδιάζει να ανακοινώσει ο πρωθυπουργός στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Περισσότερες εκπτώσεις και διεύρυνση δικαιούχων
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται αφορά τη διεύρυνση των κατηγοριών που δικαιούνται μειώσεις στο τεκμαρτό εισόδημα, καθώς και την αύξηση των ποσοστών έκπτωσης. Σήμερα προβλέπεται μείωση κατά 50% για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών, όπως άτομα με αναπηρία από 67% έως 79%, επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται και κατοικούν σε οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 500 κατοίκων ή σε μικρά νησιά, γονείς μονογονεϊκών οικογενειών με ανήλικα παιδιά ή εξαρτώμενα τέκνα με αναπηρία τουλάχιστον 67%, καθώς και πολύτεκνοι.
Επιπλέον, αντίστοιχη μείωση ισχύει για εκμεταλλευτές ταξί με μικρό ποσοστό ιδιοκτησίας στο όχημα και για εκμεταλλευτές σχολικών κυλικείων, ενώ οι επαγγελματίες πωλητές λαϊκών αγορών έχουν έκπτωση 30% στο ελάχιστο εισόδημα. Στο πλαίσιο των νέων παρεμβάσεων, εξετάζεται η αύξηση των εκπτώσεων ή η ένταξη και άλλων κατηγοριών επαγγελματιών που εμφανίζουν περιορισμένη φοροδοτική ικανότητα.
Παράλληλα, εξετάζεται η επέκταση των απαλλαγών από το τεκμαρτό σύστημα σε ευάλωτες ομάδες επαγγελματιών με χαμηλό κύκλο εργασιών. Με βάση το ισχύον καθεστώς, πλήρη απαλλαγή έχουν οι νέοι επαγγελματίες για τα τρία πρώτα έτη από την έναρξη δραστηριότητας, οι μητέρες επαγγελματίες για το έτος γέννησης του τέκνου και τα δύο επόμενα έτη, οι αγρότες, οι επαγγελματίες που εργάζονται με “μπλοκάκι” και συνεργάζονται με έως τρεις εργοδότες, καθώς και τα άτομα με αναπηρία άνω του 80%.
Επίσης απαλλάσσονται καφενεία σε πολύ μικρές κοινότητες ή νησιά και ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές που συνεργάζονται με περιορισμένο αριθμό εταιρειών και έχουν δηλώσει ως επαγγελματική έδρα την κατοικία τους. Η διεύρυνση των απαλλαγών θεωρείται αναγκαία ώστε το σύστημα να προσαρμοστεί καλύτερα στις ιδιαιτερότητες ορισμένων επαγγελμάτων που εμφανίζουν αντικειμενικά χαμηλότερα έσοδα.
Αλλαγές στους συντελεστές προσαύξησης
Στο τραπέζι βρίσκεται και η αναθεώρηση των συντελεστών προσαύξησης του τεκμαρτού εισοδήματος, οι οποίοι αυξάνονται ανάλογα με τα έτη άσκησης δραστηριότητας. Για παράδειγμα, σήμερα για επαγγελματίες χωρίς προσωπικό προβλέπεται προσαύξηση 10% για δραστηριότητα από 7 έως 9 έτη, 20% για 10 έως 12 έτη και 30% για περισσότερα από 12 έτη λειτουργίας.
Παράλληλα, για επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζομένους το ελάχιστο εισόδημα αυξάνεται κατά 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας, με ανώτατο όριο τα 15.000 ευρώ, καθώς και κατά 5% της διαφοράς μεταξύ του κύκλου εργασιών της επιχείρησης και του μέσου κύκλου εργασιών του κλάδου βάσει ΚΑΔ. Οι προσαυξήσεις αυτές θεωρείται ότι επιβαρύνουν δυσανάλογα ορισμένες επαγγελματικές ομάδες, γι’ αυτό εξετάζεται η μείωση ή ακόμα και η κατάργησή τους σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Γιατί δεν μπορεί να καταργηθεί άμεσα το σύστημα
Παρά τη σταδιακή ενίσχυση των ψηφιακών εργαλείων, η πλήρης κατάργηση του τεκμαρτού συστήματος δεν θεωρείται άμεσα εφικτή. Βασική προϋπόθεση για να λειτουργήσει ένα σύστημα φορολόγησης αποκλειστικά βάσει πραγματικών στοιχείων είναι να καταγράφονται και να διαβιβάζονται όλες οι συναλλαγές στην πλατφόρμα myDATA της ΑΑΔΕ.
Ωστόσο, όσο εξακολουθούν να πραγματοποιούνται συναλλαγές με μετρητά χωρίς έκδοση απόδειξης ή τιμολογίου, μέρος των εισοδημάτων παραμένει αδήλωτο. Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας μπορεί να δεχθεί πληρωμή χωρίς να εκδώσει παραστατικό, με αποτέλεσμα η συναλλαγή να μην εμφανίζεται στο myDATA και να μη λαμβάνεται υπόψη για τη φορολόγηση.
Για να καταστεί αποτελεσματική η πλήρης κατάργηση των τεκμηρίων, θα πρέπει όλες οι συναλλαγές να πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος ή ηλεκτρονικών πληρωμών, ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα των εσόδων και των δαπανών κάθε επαγγελματία. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί με εργαλεία όπως το myDATA, το IRIS, το ψηφιακό δελτίο αποστολής και η ηλεκτρονική τιμολόγηση, η πλήρης καταγραφή των συναλλαγών δεν έχει ακόμη επιτευχθεί.
Αύξηση των τεκμαρτών εισοδημάτων λόγω κατώτατου μισθού
Για το φορολογικό έτος 2025, το οποίο θα φορολογηθεί το 2026, αναμένεται αύξηση των ελάχιστων τεκμαρτών εισοδημάτων λόγω της αύξησης του κατώτατου μισθού από 830 σε 880 ευρώ από την 1η Απριλίου 2025. Ο κατώτατος μισθός αποτελεί τη βάση υπολογισμού του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση του βασικού ποσού από 11.620 ευρώ το 2024 σε 12.320 ευρώ το 2025.
Για επαγγελματίες με 4 έτη δραστηριότητας το τεκμαρτό εισόδημα διαμορφώνεται μειωμένο κατά 67%, σε περίπου 4.107 ευρώ, ενώ για 5 έτη δραστηριότητας το ποσό ανέρχεται σε περίπου 8.213 ευρώ. Για όσους δραστηριοποιούνται από 7 έως 9 έτη το ποσό αυξάνεται σε 13.552 ευρώ, για 10 έως 12 έτη σε 14.907 ευρώ και για περισσότερα από 12 έτη σε 16.016 ευρώ, λόγω των προβλεπόμενων προσαυξήσεων.
capital.gr
