ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΟΡΦΙΔΗΣ
Η αγορά μπαίνει σε νέο κύκλο ανατιμήσεων, που αυτή τη φορά δείχνει πιο απότομος και πιο εκτεταμένος. Από τα απορρυπαντικά και τα καλλυντικά έως τα υλικά κατασκευής και τη συσκευασία, οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με απότομη αύξηση του κόστους παραγωγής και προετοιμάζονται να περάσουν τις πιέσεις αυτές στις τελικές τιμές μέσα στο επόμενο δίμηνο.
Η προειδοποίηση του CEO του Ομίλου Σαράντη, Γιάννη Μπούρα, την περασμένη εβδομάδα ήρθε να βάλει καθαρά στο κάδρο και τον τελικό καταναλωτή, καθώς οι βιομηχανίες ήδη αντιμετωπίζουν ένα ισχυρό κύμα αυξήσεων στο κόστος, κυρίως λόγω των καταστροφών σε κρίσιμες παραγωγικές υποδομές στη Μέση Ανατολή, που για πρώτη φορά δημιουργούν ζήτημα επάρκειας πρώτων υλών. «Νομίζω ότι τους επόμενους έναν-δύο μήνες θα δούμε αναγκαστικά μια κατακόρυφη αναπροσαρμογή στην αγορά», λέει ο κ. Μπούρας.
Η πίεση που αρχίζει να μεταφέρεται στην αγορά έχει ήδη διαμορφωθεί σε επίπεδο πρώτων υλών, με τη διαταραχή να ξεκινά από τον πυρήνα της βιομηχανικής παραγωγής. Πλαστικά, χημικά, ρητίνες, υλικά συσκευασίας και μια σειρά από ενδιάμεσα προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε δεκάδες κλάδους καταγράφουν έντονες αυξήσεις, ενώ ταυτόχρονα περιορίζεται και η διαθεσιμότητά τους.
Τα διεθνή δεδομένα δείχνουν ότι η ανατροπή είναι βαθύτερη απ’ ό,τι αποτυπώνεται μέχρι στιγμής στην τελική αγορά. Η Μέση Ανατολή καλύπτει πάνω από το 40% των παγκόσμιων εξαγωγών βασικών πολυμερών, όπως το πολυαιθυλένιο, ενώ από την περιοχή διέρχεται περίπου το 1/5 της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου, πάνω στην οποία στηρίζεται μεγάλο μέρος της βιομηχανικής παραγωγής διεθνώς. Μετά τις πρόσφατες εξελίξεις σημαντικό μέρος αυτής της παραγωγής έχει τεθεί εκτός λειτουργίας ή λειτουργεί με περιορισμούς δημιουργώντας ένα κενό που δεν μπορεί να καλυφθεί άμεσα.
Η εικόνα αποτυπώνεται ήδη στις τιμές. Σε βασικά πολυμερή και πλαστικά οι αυξήσεις μέσα σε λίγες εβδομάδες φτάνουν στο 40% και σε ορισμένες αγορές ακόμη και στο 70%-80%, ενώ σε πολλές περιπτώσεις κινούνται κοντά στο 50%. Αντίστοιχη είναι η πίεση στα βασικά υλικά της βιομηχανίας: η νάφθα, κρίσιμη πρώτη ύλη για την παραγωγή χημικών, έχει καταγράψει άνοδο έως και 70% σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ άλλα προϊόντα παρουσιάζουν συνεχείς ανατιμήσεις, με επιβαρύνσεις εκατοντάδων ευρώ ανά τόνο.
Στα χημικά προϊόντα οι αυξήσεις κινούνται ήδη σε διψήφια ποσοστά, ενώ μεγάλοι διεθνείς όμιλοι προχωρούν σε αναπροσαρμογές τιμών που φτάνουν έως και στο 30%, προκειμένου να αντισταθμίσουν το αυξημένο κόστος πρώτων υλών και ενέργειας. Παράλληλα, δεκάδες παραγωγικές μονάδες έχουν περιορίσει ή διακόψει τη λειτουργία τους, επικαλούμενες αδυναμία προμήθειας, με αποτέλεσμα να εντείνεται το φαινόμενο «force majeure» και να δυσκολεύει η σύναψη σταθερών συμβολαίων.
Η διαταραχή επεκτείνεται πολύ πέρα από τα πετροχημικά. Στην ενέργεια και τις μεταφορές, η μείωση της παραγωγής στα διυλιστήρια υπολογίζεται στα 2,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, επηρεάζοντας όχι μόνο τα καύσιμα αλλά και τα ενδιάμεσα προϊόντα που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία. Στον αγροτικό τομέα περίπου το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων περνά από τη συγκεκριμένη περιοχή, με τις τιμές να έχουν ήδη κινηθεί ανοδικά κατά 30%-40%, ενώ στην αγορά μετάλλων το αλουμίνιο βρίσκεται σε υψηλά ετών ενισχύοντας το κόστος σε κατασκευές και βιομηχανικές εφαρμογές.
Το αποτέλεσμα είναι μια αλυσιδωτή αντίδραση σε όλη την παραγωγική βάση. Η έλλειψη πλαστικών επηρεάζει τη συσκευασία, η συσκευασία περνά στο κόστος τροφίμων και καταναλωτικών προϊόντων, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να αναζητήσουν ακόμη και υποκατάστατα υλικά. Η αγορά περνά έτσι από τη φάση της ακρίβειας σε φάση περιορισμένης προσφοράς, όπου το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τιμή αλλά και η διαθεσιμότητα, εξέλιξη που επιταχύνει τη μετάδοση των αυξήσεων στην τελική κατανάλωση.
Οι επιχειρήσεις βλέπουν το σοκ
«Αυτό που όλοι αναφέρουν για τα καύσιμα είναι το λιγότερο ως πρόβλημα. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν δύο μεγάλα θέματα: πρώτον, η αβεβαιότητα και, δεύτερον, έχουν καταστραφεί σημαντικές παραγωγικές μονάδες στη Μέση Ανατολή, τεράστια megaplants, που παρήγαν διάφορα παράγωγα του πετρελαίου», εξηγεί ο κ. Μπούρας. Το εύρος της επίπτωσης, όπως εξηγεί, διατρέχει οριζόντια την παραγωγή. «Είτε αυτό είναι πλαστικά (συσκευασίες), είτε ειδικά παράγωγα του πετρελαίου που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή καλλυντικών και άλλων προϊόντων. Και το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η απώλεια παραγωγής δεν είναι περιθωριακή. Σε μερικά συστατικά μπορεί να εκπροσωπούσαν και το 30% της παγκόσμιας παραγωγής αυτές οι μονάδες. Αυτό λείπει τώρα».
Η άμεση συνέπεια είναι ένα ισχυρό κύμα αυξήσεων στις πρώτες ύλες. «Ηδη αυτή τη στιγμή σε κάποιες βασικές πρώτες ύλες υπάρχουν αυξήσεις τιμών που αγγίζουν το 30%-40%».
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η εικόνα είναι ακόμη πιο ακραία. «Το παρθένο πλαστικό έχει διπλασιάσει την τιμή του και την ίδια στιγμή υπάρχουν προμηθευτές που σου λένε “δεν μπορούμε να δεσμευτούμε”. Εχουμε συμβόλαια που σου λένε “Force majeure… δεν έχουμε προϊόντα”»!
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η πλευρά της βιομηχανίας δομικών υλικών. Ο επικεφαλής της Vitex, Γιάννης Γιαννίδης, έχει αναδείξει ότι η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με νέο κύμα αστάθειας στην εφοδιαστική αλυσίδα, όπου οι ελλείψεις σε βασικές πρώτες ύλες και η αδυναμία σταθερής προμήθειας προκαλούν πιέσεις που μεταφράζονται ήδη σε αυξημένο κόστος παραγωγής.
Στο περιβάλλον αυτό, όπου ολοένα περισσότερες μονάδες βασικών χημικών δηλώνουν αδυναμία τήρησης συμβολαίων και τα φαινόμενα «force majeure» εντείνονται, η εξασφάλιση πρώτων υλών αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα λειτουργίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατη εξαγορά της Microfill από τη Vitex αποκτά διαφορετική διάσταση, καθώς διασφαλίζει στη δεύτερη πρόσβαση σε πρώτη ύλη, που είναι κρίσιμη για σχεδόν το σύνολο της παραγωγής της, σε μια περίοδο όπου οι ελλείψεις εντείνονται και η δυνατότητα προμήθειας δεν θεωρείται δεδομένη. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια ευρύτερη τάση στη βιομηχανία: κινήσεις όπως η καθετοποίηση, η εξασφάλιση πρώτων υλών και η διαφοροποίηση προμηθευτών αποτελούν πλέον βασικές γραμμές άμυνας απέναντι σε μια κρίση που αφορά την ίδια τη διαθεσιμότητα υλικών και οδηγεί αναπόφευκτα σε ανατιμήσεις.
Tο κόστος περνά στην αγορά
Οπως επισημαίνουν στελέχη της αγοράς, η καθυστέρηση στη μετακύλιση οφείλεται κυρίως στα αποθέματα, όμως όσο αυτά εξαντλούνται, η προσαρμογή των τιμών γίνεται μονόδρομος.
Ο CEO του Ομίλου Σαράντη τοποθετεί με σαφήνεια τον χρονικό ορίζοντα. «Αυτό θα πιέσει πολύ περισσότερο στο τέλος του δεύτερου τριμήνου και το δεύτερο εξάμηνο». Και προειδοποιεί για τον ρυθμό με τον οποίο θα εξελιχθεί η προσαρμογή. «Θα υπάρξει σημαντικός αριθμός ανατιμήσεων. Και αυτή τη φορά όλα θα γίνουν σε έναν-δύο μήνες».
Για τον Ομιλο Σαράντη οι πρώτες εκτιμήσεις της διοίκησης κάνουν λόγο για εύρος ανατιμήσεων από 3% έως 7%. Ωστόσο, όπως τονίζει, η διαφορά σε σχέση με προηγούμενα κύματα ακρίβειας είναι ο ρυθμός μετάδοσης. Την περίοδο 2022-2023 οι αυξήσεις πέρασαν σταδιακά σε διάστημα άνω του ενός έτους. Αυτή τη φορά η προσαρμογή αναμένεται πιο απότομη, καθώς η αγορά αντιμετωπίζει ταυτόχρονα αυξημένο κόστος και περιορισμένη διαθεσιμότητα πρώτων υλών.
Για τον καταναλωτή, αυτό σημαίνει ότι οι αυξήσεις δεν θα είναι αποσπασματικές, αλλά θα εμφανιστούν σε ευρύ φάσμα προϊόντων και σε σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς η πίεση από την παραγωγή περνά πλέον πιο γρήγορα στην τελική τιμή.
https://www.newmoney.gr/
