Κρυφό «μπλόκο» στην αγορά ακινήτων και στη χρηματοδότηση της μικρής επιχειρηματικότητας παραμένουν τα «κόκκινα» δάνεια στην Ελλάδα, παρότι οι τράπεζες έχουν ρίξει τους δείκτες τους σε ιστορικά χαμηλά.
Στην εαρινή έκθεση της Κομισιόν επισημαίνεται πως τα «κόκκινα» δάνεια επανέρχονται, αυτή τη φορά όχι ως τραπεζικό πρόβλημα, αλλά ως εκκρεμότητα που κρατά ακίνητα εκτός αγοράς, καθυστερεί ρευστοποιήσεις και αφήνει μικρές επιχειρήσεις με περιορισμένη πρόσβαση σε νέα χρηματοδότηση.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων των πιστωτικών ιδρυμάτων υποχώρησε στο 3,3% τον Δεκέμβριο του 2025, από 3,8% έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ το απόθεμα διαμορφώθηκε στα 5,7 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, η Κομισιόν δείχνει πως, εάν συνυπολογιστούν τα δάνεια που βρίσκονται στους servicers, το συνολικό απόθεμα των προβληματικών δανείων στην οικονομία έμεινε σχεδόν αμετάβλητο και συνεχίζει να βαραίνει τους ισολογισμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
ΟΙ SERVICERS
Στο τέλος του 2025 οι servicers διαχειρίζονταν χρέος 80 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 32,2% του ΑΕΠ. Οι τράπεζες έχουν καθαρίσει μεγάλο μέρος των ισολογισμών τους, αλλά η πραγματική οικονομία εξακολουθεί να κουβαλά ένα μεγάλο υπόλοιπο χρέους.
Η Κομισιόν αναφέρει ότι η εκκαθάριση των «κόκκινων» δανείων που έχουν περάσει εκτός τραπεζικού συστήματος προχωρά αργά. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στη δυνατότητα πληρωμής των οφειλετών, αλλά και στη λειτουργία των μηχανισμών που θα έπρεπε να οδηγούν σε ταχύτερη επίλυση.
Στην έκθεση καταγράφονται δικαστικά και θεσμικά εμπόδια, όπως η ελλιπής πληροφόρηση για την κατάσταση των ακινήτων που βγαίνουν σε πλειστηριασμό, η μεγάλη διάρκεια των δικαστικών διαφορών μετά τους πλειστηριασμούς και οι καθυστερήσεις στην καταχώριση συναλλαγών στο Κτηματολόγιο. Το αποτέλεσμα είναι να μειώνεται το ενδιαφέρον τρίτων αγοραστών, να αυξάνονται οι άγονοι πλειστηριασμοί και να καθυστερούν οι ρευστοποιήσεις.
ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ
Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια δεν συνδέονται πλέον μόνο με τον δανειολήπτη που δεν πληρώνει ή με τον servicer που προσπαθεί να εισπράξει, αλλά και με το πόσα ακίνητα μένουν πρακτικά «κολλημένα» σε διαδικασίες, την ώρα που η αγορά πιέζεται από έλλειψη προσφοράς και υψηλές τιμές.
Η Κομισιόν σημειώνει ότι οι τιμές κατοικιών συνέχισαν να αυξάνονται το 2025, έστω με χαμηλότερο ρυθμό, κατά 7,8%, έναντι 9,1% το 2024. Παράλληλα, η προσφορά σπιτιών παραμένει περιορισμένη λόγω των χαμηλών επενδύσεων σε κατοικίες επί σειρά ετών, ενώ πολλά ακίνητα έχουν καταστεί μη κατοικήσιμα ή είναι δεσμευμένα σε μακρές νομικές διαδικασίες, όπως κληρονομικές διαφορές και αναγκαστική εκτέλεση.
Ετσι, ένα μέρος του στεγαστικού προβλήματος βρίσκεται και σε ακίνητα που θα μπορούσαν κάποια στιγμή να περάσουν στην αγορά, αλλά παραμένουν παγιδευμένα σε αργές διαδικασίες εκκαθάρισης χρεών.
Παλαιές οφειλές «μπλοκάρουν» νέες επενδυτικές κινήσεις
Η άλλη πλευρά του προβλήματος αφορά τη μικρή επιχειρηματικότητα. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις χρηματοδοτούν μεγάλο μέρος των επενδύσεών τους από ίδια κεφάλαια. Το 73% των επενδυτικών αναγκών τους καλύπτεται από εσωτερική χρηματοδότηση, έναντι 66% στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς η εξωτερική χρηματοδότηση είναι ακριβότερη και δυσκολότερη ιδίως για τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Την ίδια στιγμή οι ελληνικές μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις στηρίζονται περισσότερο στον τραπεζικό δανεισμό και λιγότερο στις κεφαλαιαγορές σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Τα τραπεζικά δάνεια αντιστοιχούσαν στο 37% της συνολικής χρηματοδότησης των επιχειρήσεων στο τέλος του 2024, έναντι 26,9% στην Ε.Ε., ενώ το συνολικό επίπεδο χρηματοδότησης των ελληνικών επιχειρήσεων ήταν 142,6% του ΑΕΠ, πολύ χαμηλότερα από το 226,2% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Το πρόβλημα γίνεται πιο έντονο για όσες επιχειρήσεις έχουν ακόμη «κόκκινο» δάνειο. Η Κομισιόν αναφέρει ότι σημαντικό ποσοστό ελληνικών μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων έχει μη εξυπηρετούμενα δάνεια και ουσιαστικά αποκλείεται από τις κεφαλαιαγορές. Τον Σεπτέμβριο του 2025 οι servicers είχαν στα χαρτοφυλάκιά τους 28,2 δισ. ευρώ μη εξυπηρετούμενων δανείων επιχειρήσεων.
Αυτό σημαίνει ότι η εξυγίανση δεν φτάνει με τον ίδιο τρόπο σε όλη την αγορά. Οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν καλύτερη πρόσβαση σε τράπεζες, σε τίτλους, σε κεφαλαιαγορές και στα διάφορα διαθέσιμα επενδυτικά εργαλεία. Αντίθετα, οι μικρές επιχειρήσεις και οι επαγγελματίες που κουβαλούν παλιά βάρη μένουν πιο εύκολα εκτός νέου δανεισμού, ακόμα και όταν χρειάζονται κεφάλαιο για επενδύσεις, ψηφιακή μετάβαση, εξοπλισμό ή και απλή ρευστότητα.
– Η έκθεση συνδέει τα «κόκκινα» δάνεια και με το φαινόμενο των εταιρειών «ζόμπι», δηλαδή επιχειρήσεων που κρατούν δεσμευμένο κεφάλαιο χωρίς να μπορούν να κινηθούν παραγωγικά. Η συγκέντρωση πόρων σε τέτοιες επιχειρήσεις εμποδίζει την ανακατανομή κεφαλαίων σε πιο παραγωγικές χρήσεις και περιορίζει τις επενδύσεις υγιών επιχειρήσεων.
Η σύσταση της Κομισιόν προς την Ελλάδα είναι να συνεχιστεί η μείωση του αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων σε τράπεζες και servicers μέσω της επιτάχυνσης των δικαστικών διαδικασιών που συνδέονται με τις ρευστοποιήσεις. Η κυβέρνηση, ως γνωστόν, έχει ήδη προχωρήσει σε παρεμβάσεις για περισσότερη πληροφόρηση στην πλατφόρμα των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, για βελτίωση δικαστικών διαδικασιών και για αντιμετώπιση εκκρεμοτήτων στην αναγκαστική εκτέλεση. Προφανώς η αποτελεσματικότητα αυτών των κυβερνητικών παρεμβάσεων απομένει να κριθεί στην πράξη…
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ – Εφ. Deal
